lifestyle
||Rajyadainik||

आजको ाचार

नेपालीहरु नुन धेरै खान्छन् : अध्ययन

जवनशैली


काठमाडौँ — आश्विन १५, २०७७। 

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषदले एक सर्वेक्षण सार्वजनिक गर्दे नेपालीहरुले नुन बढी खाने गरेको देखाएकाे छ ।
सर्वेक्षणले नुन सेवनमा खाना खानुअघि वा खाइरहँदा खानामा नुन वा थपेर खाने बानी ९.२ प्रतिशतमा पाइएको देखाएको छ । त्यसैगरी औसत नुन सेवन प्रतिदिन(ग्राममा) ९.१ प्रतिशतले खाने गरेको सर्वेक्षण देखाउँछ ।

नुन बढी मात्रामा हालिएको तयारी खानेकुरा(जंक फुड) सधैँ वा प्रायजसो खानेको प्रतिशत १९.५ प्रतिशत रहेको छ ।

परिषदले फेब्रुअरीदेखि मे २०१९ सम्म गरेको नेपाल स्टेप्स सर्वेक्षण, २०१९ को नतिजा सार्वजनिकरण गरेको छ ।

जनसांख्यिक र बानीबेहाेरा सम्बन्धी( सूर्तिजन्य पदार्थ , मदिरा, आहार, शारीरिक क्रियाकलाप) लगायतका नेपालमा नसर्ने रोग सम्बन्धी जोखिम तत्त्वको सर्वेक्षण गरिएको हो । यो सर्वेक्षण १५–६९ वर्ष उमेर समूहका वयस्कहरुको जनसंख्यामा आधारित रहेको परिषदको अध्ययनमा उल्लेख छ । यस सर्वेक्षणमा ५ हजार ५९३ जना वयस्कहरु सहभागी थिए ।

के के छ अध्ययनमा?
सर्वेक्षणले १५–६९ वर्ष उमेरका मानिसहरुमा सुर्तिजन्य पदार्थ सेवन गर्ने २८.९ प्रतिशत रहेको देखाएको छ । १७.१ प्रतिशतले भने धुमपान गर्छन् । नेपालमा बढी देखिने प्रमुख क्यान्सरको रुपमा रहेको पाठेघरको मुखको क्यान्सर परीक्षण ८.२ महिलाले मात्र परीक्षण गराउने देखिएको छ । पाठेघर परीक्षणको नतिजाका आएपछि स्वास्थ्य उपचार लिने महिला ६३.५ प्रतिशत रहेको अध्ययनमा उल्लेख छ ।

त्यसैगरी मुख स्वास्थ्यको कुरा गर्दा दिनमा एक पटक वा सो भन्दा बढी दाँत सफा गर्ने ८९.९ प्रतिशत रहेका छन् । अध्ययनमा ९० प्रतिशत पुरुष र ८९.९ प्रतिशत महिलाले दाँत माझ्ने गरेको बताउँछ ।

मानसिक सर्वेक्षणको कुरा गर्दा काम तथा व्यवसाय सम्बन्धी तनाव हुनेको प्रतिशत ६१.५ प्रतिशत रहेको छ भने केही वा धेरै मात्रामा घरमा हुने समान्य तनाव ६२.३ प्रतिशत मानिसमा हुने गरेको पाइएको छ ।

त्यसैगरी २४.५ प्रतिशतमा रक्तचाप उच्च देखिएको छ जसमा २९.८ प्रतिशत पुरुष रहेका छन् भने १९.७ प्रतिशत महिला रहेका छन् । अधिक वजन र मोटोपन हुनेको प्रतिशत २४.३ प्रतिशत रहेको जसमा २३.४ प्रतिशत पुरुष रहेका छन् भने २५.१ प्रतिशत महिला रहेका छन् ।

(कान्तिपुर दैनिक)

अस्वस्थकर जीवनशैली नै मुटुरोगको कारण

जवनशैली


काठमाडौं — आश्विन १३, २०७७। 
 
अस्वस्थकर जीवनशैलीका कारण मुटुरोगको जोखिम बढेको छ । कोरोना भाइरसको जोखिम बढ्दै गएको अहिलेको अवस्थामा मुुटुुरोगीका समस्या झनै थपिएका छन् ।
मानिस आफ्नो स्वास्थ्यलाई भन्दा खानपानले गर्दा मुटुरोगको सिकार हुने गरेका छन् । स्वस्थ व्यक्तिले पनि मीठो, मसालेदार, चिल्लो, स्वादिलो खाना निरन्तर रूपमा खाँदै जाँदा विस्तारै नसर्ने रोगको सिकार हुने गरेका छन् । नसर्ने रोगमध्ये प्रमुख रूपमा मुटुरोग पर्दै आएको छ । वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले मानिसको आहार, व्यवहारले मुटुरोगको जोखिम बढाउने बताउनुभयो । चुरोट, खैनी, गुट्खा जस्ता पदार्थ नियमित सेवन गर्नाले मुटु रोगको सम्भावना बढाउने जानकारी दिँदै उहाँले यी वस्तुमा हुने निकोटिनले मुटुका धमनीलाई साँघुरो बनाउने र विस्तारै मुटुसम्बन्धी रोग लाग्ने बताउनुभयो ।

रक्तचाप बढ्नु खतरा
अस्वस्थकर खानपान तथा चुरोट बिँडीजस्ता पदार्थ नियमित सेवन गर्नाले मुटुलाई बढी बल परेर रक्तचाप बढ्न जाने उहाँले बताउनुभयो । अत्यधिक खानपिन र शारीरिक निष्क्रियताबाट विश्वका एक अर्ब मानिस बोसोका कारण ‘ओभरवेट’ समस्यामा परेको अनुमान छ । सामान्यतया एक जना स्वस्थ मानिसको बडी मास इन्डेक्स आईबीएम १८.५ देखि २४.५ बीचमा हुनुपर्छ । योभन्दा बढी उचाइ र मोटाइमा आधारित शारीरिक नाप वा ३५ इन्चभन्दा मोटो कम्मर भएका महिला र ३४ इन्चभन्दा बढी कम्मर भएका पुरुषलाई ‘ओभरवेट’ मानिन्छ । ‘ओभरवेट’ महिला–पुरुष रक्तचाप र मधुमेह रोगको जोखिममा हुन्छन् ।

डा। रेग्मीले शारीरिक श्रम नगर्नेले व्यायामबाट मुटुरोगको जोखिम घटाउन सक्ने बताउनुभयो । व्यायामले कोलस्टेरोललाई सन्तुलनमा राख्नका साथै रक्तचाप, सुगर र स्ट्रेसलाई पनि नियन्त्रित गर्ने भन्दै यसबाट फाइदा हुने उहाँले बताउनुभयो । मुटुसम्बन्धी कुनै पनि रोग गम्भीर स्वास्थ्य अवस्था भएकाले त्यसलाई बेवास्ता गर्दा घातक परिणाम निम्तिन सक्ने बताउँदै उहाँले आफूलाई रक्तचाप, हाई कोलस्टेरोल, मधुमेह वा अन्य किसिमका समस्या भएको जस्तो लाग्नासाथ चिकित्सककहाँ गई उपचार गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।

आउन छाडे बिरामी
वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा। भगवान कोइरालाले कोरोनाका कारण मुटुरोगी समस्यामा परेको बताउनुभयो । अस्पतालमा आउने बिरामीको सङ्ख्या घटेको भन्दै शल्यक्रिया गर्नुपर्ने बिरामी समेत कोरोनाका डरले अस्पताल आउन छाडेको बताउँदै उहाँले नसर्ने रोगमध्ये १८ प्रतिशत मुटुरोगको कारणले मृत्यु हुने बताउनुभयो ।
मुटुलाई कोरोनाले मात्र नभई अन्य सङ्क्रमणले पनि गाह्रो बनाउने भन्दै उहाँले बालबालिकादेखि वृद्धसम्मलाई मुटुरोगको समस्या देखिने बताउनुभयो । नेपालमा पछिल्लो समय जन्मजात मुटुको भल्ब बिग्रने समस्याले विकराल रूप देखिने गरेको उहाँले बताउनुभयो ।
हृदयाघातको लक्षणमा छातीमा असजिलो र पीडा हुने, असजिलो बढ्दै गएर हुने पीडा आरामले बस्दा पनि नघट्ने, त्यस्तो बेला छातीबीचको अघिल्लो हड्डी, पाखुरा, घाँटी र ढाडमा पनि असजिलोका साथै ढुकढुकी अनियमित हुने, पसिना आउने, वाकवाकी र बाडुली पनि लाग्ने हुन्छ ।

सरकारी सुविधा
यस्तै सरकारले मुटुरोगीलाई एक लाख रुपियाँ औषधि उपचारबापत बेहोर्दै आएको छ । १५ वर्षभन्दा मुनिका बालबालिका तथा ७५ वर्षभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिकका लागि स्वास्थ्य उपचार तथा मुटुसम्बन्धी सम्पूर्ण शल्यक्रिया निःशुल्क रूपमा गरिरहेको छ । शहीद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र, मनमोहन कार्डियोभास्कुलर सेन्टर लगायतका सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा १५ वर्षभन्दा कम र ७५ वर्ष उमेरभन्दा माथिका वृद्धको निःशुल्क उपचार हुने गरेको छ ।

मुटुको भल्ब बिग्रिएको रोगको सरकारले निःशुल्क उपचार गर्ने गरेको छ । मुटुको भल्ब फेर्नुपर्ने व्यक्तिलाई पनि भल्ब निःशुल्क उपलब्ध गराउँदै आएको छ । मुटुको भल्बमा उमेरको छेकबार लाग्दैन । त्योबाहेक अरू कारणले बिग्रेको छ भने सरकारले सहयोग गर्दैन । यस्तै बाइपास अपरेसनमा पनि सरकारी सुविधा छैन ।

विश्वमा बर्सेनि एक करोड ८० लाख मानिस मुटुरोगका कारण मर्ने गर्दछन् । यसमध्ये विकासोन्मुख राष्ट्रमा मुटुरोगबाट मर्नेको सङ्ख्या ८० प्रतिशतभन्दा बढी पर्न आउँछ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार सन् २०३० सम्ममा मुटुरोगबाट विश्वभर मर्नेको सङ्ख्या बर्सेनि दुई करोड ५० लाख पुग्ने अनुमान छ । नेपाल हृदयरोग निवारण प्रतिष्ठानका अनुसार हाल नेपालमा करिब ७५ लाख मुटुरोगी भएको अनुमान गरिएको छ । नेपालमा करिब ३० प्रतिशत वयस्क मानिसलाई उच्च रक्तचाप छ, २० प्रतिशतलाई कोलस्टेरोल, १० प्रतिशतलाई मधुमेह रहेको छ ।

त्यस्तै एक प्रतिशत बालबालिकालाई बाथमुटु रोग छ । बर्सेनि एक हजार बालबालिका बाथ–मुटुरोगका कारण मर्ने गर्दछन् । चुरोट, सुर्ती सेवन गर्ने ४० प्रतिशत रहेका छन् । यसैबीच विश्व मुटु महासङ्घको आह्वानमा विश्वभरि ‘मन लगाउँ, मुटु बचाउँ’ भन्ने नाराका साथ विश्व मुटु दिवस मनाइँदैछ । मुटुसम्बन्धी विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम गरेर विश्व मुटु दिवस मनाइने समाचार आजको गोरखापत्रले उल्लेख गरेको छ ।

वर्षा केही दिन जारी रहने

जवनशैली


काठमाडौँ — आश्विन ७, २०७७। 

यस वर्षको मनसुन थप लम्बिने भएको छ । केही दिनदेखि वर्षा सक्रिय भएसँगै यस वर्षको मौसम लम्बिने जानकारी जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले दिएको छ । बुधबार अर्थात् सेप्टेम्बर २३ यस वर्षको मनसुन सकिने दिन हो ।

मौसमविद् मिनकुमार अर्यालका अनुसार अबको चार–पाँच दिन मनसुन सक्रिय हुने र तोकिएभन्दा पछिसम्म मनसुन कायम रहनेछ । गत वर्षझैँ यस वर्ष पनि अक्टोबर महिनासम्म मनसुन गतिविधि बढ्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ तर त्यसको वास्तविक जानकारी भने हरेक चार वा पाँच दिनको अन्तरालमा मात्र दिने गरिएको छ ।

“नेपालमा पूर्र्वीय र मध्यक्षेत्र हुँदै पश्चिमतर्फ मनसुनी वायु सक्रिय भइसकेको छ, त्यसैले केही दिन कतै झरी र कतै भारी वर्षा हुने सम्भावना छ,” अर्यालले भन्नुभयो । उहाँका अनुसार मनसुन बढी सक्रिय गराउने वायुसहित उत्तरपूर्व बङ्गालको खाडीमा ठूलो न्यूनचापीय क्षेत्र छ । जुन उत्तरपूर्व हुँदै उत्तरपश्चिम सर्दै गरेको अवस्थामा छ । त्यसको केही भाग उत्तरतिर सर्ने भएकाले बुधबारसम्म देशका समग्र भूभागमा नै मनसुनी प्रभाव कायम हुने सम्भावना छ । दुई दिनपछि पश्चिम हुँदै घुमेर मध्य र पूर्वी भूभागमा सक्रिय हुनेछ ।

त्यस्तैगरी नेपालभन्दा अलिक पर भारतको मध्यप्रदेशमा न्यूनचापीय क्षेत्रको विकास भएको छ । अरब सागरबाट पनि जलवाष्पसहितको बादल न्यूनचापीय क्षेत्र नजिक आउँदै गरेको छ । यसले नेपालमा मनसुनी वायु चक्रझैँ दोहोरिने भएको हो । मनसुन सकिने मिति घर्किंदै गर्दा पश्चिमी वायुसमेत सक्रिय हुने भएकाले त्यसका लागि समेत अहिलेको मनसुनी वायुले भूमिका खेल्ने मौसमविद् अर्याल बताउनुहुन्छ ।

पश्चिमी वायु उच्च भएसँगै पूर्र्वी वायुलाई त्यसले धकेल्दै लगेर आफ्नो प्रभाव जमाएपछि बल्ल मनसुनको अन्त्य हुन्छ । त्यसपछि भने हिउँदे वर्षाको समय सुरु हुन्छ । अघिल्ला केही वर्षयता कहिले मनसुन ढिला सुरु हुने त कहिले ढिला सकिने प्रवृत्ति देखिएको थियो तर यस वर्ष भने मनसुन सुरु भएकै दिन जुन १० बाट नै मनसुन सक्रिय बन्यो । यो समाचार आजको गोरखापत्रले जनाएको छ ।

पैसाले कसरी यौन-जीवन बर्बाद गर्छ ?

जवनशैली


हालैसालै भएका केही शोधले देखाउँछ, ‘पैसासँग जोडिएका विषयले मानिसको यौन जीवनलाई प्रभावित गरिरहेको छ ।’

वैवाहिक जीवनलाई सफल र सुखी कसरी बनाउने भन्नेमा धेरैले आफ्नै तरिकाले सोचिरहेका हुन्छन् । यसका लागि हेक्का राख्नुपर्ने चाहि के भने, सम्बन्धलाई पैसाको दबाबबाट कसरी बचाउन सकिन्छ भन्ने बारेमा थाहा पाइराख्नुपर्छ । जीवनमा पैसा महत्वपूर्ण छ कि प्रेम भनेर सोध्यौं भने संभवत कसैले पनि झट्ट जवाफ दिन सक्दैनन् । जीवनमा दुवै चीजको आवश्यकता छ । अपरिहार्य पनि ।

भुक्तभोगीहरु भन्छन्, ‘पैसा बिनाको प्रेम कुनैपनि बखत  टुट्न सक्छ ।’ अर्को सत्य के भने, पैसा कमाउने चक्करले पनि प्रेम-सम्बन्ध बिगार्न सक्छ । अमेरिकाको नर्थवेस्टर्न म्युचुअलले गरेको अध्ययन अनुसार वयस्कमा तनाव र दबाबको मुख्य कारण पैसा रहेको तथ्य पत्ता लाग्यो ।

पैसाको सबैभन्दा नकरात्मक प्रभाव उनीहरुको यौन-सम्बन्धमा देख्न पाइन्छ । यो शोधमा संलग्न १० दम्पतीमध्ये चारले पैसाले सम्बन्धमा भाँजो ल्याउने र यसले उनीहरुको सम्बन्ध खराब हुन सक्ने स्विकारे ।

खतरनाक छ पैसा कमाउने लत

यो अध्ययनको प्रमुख शोधकर्ता तथा क्यालिफोर्नियाका क्लिनिकल साइकोलोजिस्ट पालो अल्टोको निश्कर्ष अनुसार मानिसहरु आर्थिक चिन्ता वा भविष्यको बारेमा यति धेरै सोच्छन् कि आफ्नो अगाडि रहेको राम्रो चीजको पनि आनन्द उठाउन सक्दैनन् ।

कैयौपटक धेरै कमाउने लालचमा अफिसमा ढिलोसम्म बस्न बाध्य हुन्छन् र जब घर पुग्छन् त्यतिखेर उनीहरुको मन र शरीर थाकिसकेको हुन्छ । उनीहरुको सबै उर्जा भविष्यको प्लानिङ र ओभरटाइममा चल्छ । यसपछि आफ्नो पार्टनरसँगग पे्रेम र कुराकानी गर्न उनीहरुलाई समय मिल्दैन ।

किनभने काम, पैसा र सेक्स तीनै चीज जीवनका धेरै नै संवेदनशील कुराहरु हुन् । कुनै एक बीना जीवन अपुरो हुन्छ । यी तीनै चीजको बारेमा एकअर्कासँग कुरा गर्न सजिलो हुँदैन ।

यस्तै कैयौं दम्पतीहरु यसबारेमा कुरा गर्न पनि मनपराउँदैनन् । उनीहरुलाई लाग्छ यसबारेमा कुरा गर्नाले आपसी कटुता पैदा हुन्छ । उनीहरु आफ्नो भावनाहरुलाई दबाउन थाल्छन् तर, भित्रभित्रै चिन्ताले उनीहरुलाई खान थाल्छ र यसको सिधा असर बेडरुममा पर्छ ।

उनीहरु बेडरुममा कि त प्यासिभ कि त एग्रेसिभ हुन्छन । त्यस्तै थकानको कारण सेक्स सम्बन्धलाई टार्न खोज्छन् । पार्टनरसँग रिसाउनुको सिधा असर यौनसम्बन्धमा धेरै देखिने प्रमाणहरु पाउन सकिन्छ । सम्पन्नताको भूमिका

ग्लोबल सर्वेक्षणहरुले विश्वका धेरै देशका मानिसहरु यस्तो स्थितीबाट जुधिरहेको देखाएका छन् । अनलाईन सर्वेक्षणहरुमा पनि दम्पतीहरुले यदि उनीहरुसँग धेरै पैसा हुँदा वा आर्थिक रुपले सम्पन्न हुँदा उनीहरुको व्यक्तिगत जीवन पनि राम्रो हुने स्विकारेका छन् ।

पुस्तक ‘द बैंक अन योरसेल्फ रिभोलुसन’मा आर्थिक स्तरमा आपसी सम्बन्ध बीच तालमेललाई बुझ्न लेखकले कैयौं जोडीहरुसँग कुराकानी गरे । लगभग ३० प्रतिशत दम्पतीले पैसाको मामिलामा उनीहरु पार्टनरलाई पुरा सत्य नबताउने बताए । किनभने उनीहरुलाई पार्टनरको प्रतिक्रिया के होला भन्ने लाग्छ ।

कैयौंपटक उनीहरु पार्टनरसँग किनमेल लुकाउँछन् वा सामानको मुल्यको बारेमा झुटो बोल्छन् । त्यस्तै पार्टनरलाई नबताई उसको वालेटबाट पैसा निकाल्छन् । लगभग आधा दम्पतिहरुले विवाहभन्दा पहिले यो मामिलामा आपसमा कुनै कुराकानी नगरेको बताएका छन् ।

लगभग ७० प्रतिशत मामिलामा आर्थिक स्थितीहरुको कारणले पनि सम्बन्धमा दरार आउँछ वा वादविवादको स्थिती आँउछ । मानिसहरुले साथमा पैसा भएको भए सायद उनीहरुको यौनजीवन राम्रो हुनसक्ने स्पष्ट बनाएका छन् ।

यौन उर्जा प्रभावकारी बनाउने

रिलेसनसिप कोच किम अनामी आफ्नो ब्लगमा लेख्छिन्, ‘धनी बन्ने सबैभन्दा सजिलो तरिका हो यौनसम्बन्धलाई राम्रो बनाउने ।’

यस्तो लेख्नुको पछाडि उनको तर्क छ, ‘यौन उर्जा व्यक्तिको कि्रयटिभ इनर्जी हो । यसैले नयाँ जीवनको रचना हुन्छ । यौन अभिव्यक्ति र आर्थिक स्थितीको आपसी सम्बन्ध धेरै गहिरो छ ।’

मानिस आफ्नो यौन उर्जासँग जति कम्फर्टेवल हुन्छन् त्यति नै जीवनका अन्य विषयमा पनि सकरात्मक बन्न सक्छन् । किम आफ्नो कोचिङको क्रममा मानिसहरुलाई यदि उनीहरु आर्थिक निराशासँग जुधिरहेका छन् भने आफ्नो यौन जीवनमा ध्यान केन्दि्रत गर्न सल्लाह दिन्छिन् ।

मतलब सेभिङ एकाउन्टले धेरै हदसम्म बेडरुमको माहोललाई तय गर्छ । केही इन्भेष्टमेन्ट एजेन्सी र बैंकका अध्ययनबाट वैवाहिक सम्बन्धमा झगडाको मुख्य कारण पैसा हो भन्ने तथ्य अगाडि आएको छ । यसलाई लिएर किचकिच हुन्छ भने सम्बन्ध राम्रो हुँदैन ।

थोरै बोल्ड बन्नुहोस्

 सेक्स र पैसा समाजको दुई जटिल मुद्दा हो । यसमा कुरा गर्न जति जरुरी छ तर व्यवहारमा त्यति नै मुस्किल छ । यसैले यी दुवै कुरामा सबैभन्दा धेरै समस्या र कुण्ठा देखिन्छ ।

दम्पतीहरुले सहज रुपमा कुराकानी गर्न सके भने कैयौं समस्याहरुबाट बच्न सक्छन् । विवाहमा झुट र केही कुरा लुकाउनुको कुनै गुन्जायस हुँदैन । यस्तो हुन थाल्यो भने सम्झनुहोस् समस्याको सुरुवात भइसक्यो ।

जो व्यक्ति नीजि जिन्दगीमा आफ्नो आवश्यकता र इच्छाहरुको बारेमा बोल्न सक्छन् उनीहरु व्यावसायीक जीवनमा पनि आफ्नो कुरा स्पष्ट ढंगले राख्न सक्षम हुन्छ । अर्थात प्रेम र पैसा दुवै चीजमा थोरै बोल्डनेस त चाहिन्छ ।

मधुमेह रोगीको यौन जीवन कस्तो हुन्छ ? करुणाले खोलिन् रहस्य

जवनशैली


करुणा जी, म ५३ वर्षको पुरुष हुँ । सात वर्षयता मधुमेह रोगले पीडित छु । सुनेअनुसार मधुमेहका लक्षणहरुमध्ये एउटा लक्षण यौन शिथिलता पनि हो । ५० वर्ष पार गर्दा र मधुमेह रोगी हुँदा पनि मेरो यौनेच्छामा कमी आएको छैन ।

मेरी श्रीमती मभन्दा आठ वर्ष कान्छी छन् । तीन वर्षअघि उनको पाठेघरको शल्यक्रिया गरेकाले होला, उनमा यौन इच्छा शुन्यबराबर छ । कहिलेकाहीँ यौन सम्पर्क राख्न खोज्दा उनी तर्किने गर्छिन् । अब मैले के गर्नु उपयुक्त हुन्छ ? सामान्यतया पुरुषको यौनेच्छा ४२ वर्षपछि कम हुन थाल्छ । यो विज्ञानले प्रमाणित गरेको सत्य हो । मानव शरीरले प्रत्येक सात वर्षमा आफ्नो रुप फेर्ने गर्छ ।

सात वर्षसम्म बालपन, १४ वर्षदेखि किशोरपन, २१ वर्षपछि यौवन, २८ वर्षपछि शरीर र मनमा परिपक्वता, ३५ वर्षपछि शरीरले सबै किसिमका पूर्णता प्राप्त गर्छ । यही विज्ञानअन्तर्गत ४२ वर्षपछि शरीरमा यौन इच्छालगायत अन्य इच्छामा कमी हुन थाल्छ । तपाईंमा ५३ वर्षमा पनि यौनेच्छा उस्तै रहनु वा कम नहुनुमा केही कारण हुन सक्छन् ।

तपाईंले आफ्नी श्रीमती आठ वर्ष कान्छी भएको र शल्यक्रियापछि उनमा यौनेच्छा कमी भएको बताउनु भयो । तर, तपाईंहरुको विवाह भएको कति वर्ष भयो, पहिले तपाईंहरुको यौन जीवन कस्तो थियो, त्यसबारे खुलाउनु भएन ।

अपूरो सूचनाका आधारमा तपाईंलाई उचित र परिपक्व सुझाव दिन सकिँदैन । यद्यपि, तपाईंको प्रश्नमा टेकेर केही सुझाव दिने प्रयास गरेकी छु ।

खासमा आफ्नो यौवनमा राम्रोसँग यौनेच्छा पूरा गर्न नसकेका वा विभिन्न कारणले यौनेच्छा दबाएका पुरुषहरु ५० वर्षपछि यौनमा निकै चासो राख्न थाल्छन् । हाम्रो समाजमा मानिसलाई सभ्य, सुसंस्कृत एवं एक नारी ब्रम्हचारीको पाठ पढाइने गरिन्छ ।

फलस्वरुप उमेरमा आफ्नो शारीरिक र मानसिक बलले यौनका कतिपय आवेग दबाउँदै जानुपर्ने बाध्यता छ । शरीरको भोक दबाए पनि मनले यो प्राकृतिक कुरा खोजिरहेको हुन्छ । जब शारीरिक बल कमजोर हुन्छ, मनभित्रका चाहना उर्लिएर आउँछन् ।

ती चाहनालाई रोक्न गाह्रो हुन्छ । यही कारण गाउँघरमा बूढेसकालमा विवाह गर्ने, बूढेसकालमै अनैतिक सम्बन्ध राख्ने क्रम बढेको देखिन्छ । कतिपय पाका लोग्ने मानिसलाई गाउँघरमा ‘पात्तिएको बुढो’ नामाकरण गर्ने चलन पनि छ । यी कुरा ती व्यक्तिमा धेरैजसो लागू भएको देखिन्छ, जो युवावस्थामा समाजमा भलाद्मीका रुपमा चिनिने गर्थे ।

५३ वर्षको उमेरमा त्यो पनि मधुमेहको बिरामी हुँदा हुँदै तपाईंमा यौनेच्छा घट्नुको साटो बढिरहेको छ भने पक्कै पनि आफ्नो सक्रिय उमेरमा तपाईंले आफ्ना धेरै यौनेच्छालाई दबाउने प्रयास गर्नुभयो ।

शायद सार्वजनिक जीवन बाँच्ने वा इज्जतिलो जागिरमा हुनुहुन्थ्यो होला । मनमा उर्लेका कतिपय यौन क्रियाकलापलाई खुलेर भन्न वा क्रिया गर्न सक्नुहुन्थेन होला । उमेरमा दबाइएका यौनेच्छा अहिले आएर शरीरमा रुपान्तरित भइरहेका हुन् कि भन्ने तपाईंको प्रश्नबाट झल्किन्छ ।

यो उमेरमा आफ्ना यौन चाहनाका लागि बाहिर जानु नेपालजस्तो मुलुकमा सम्भव छैन । तर, यसलाई दबाउनु झन् बढी हानिकारक हुनसक्छ । तपाईंकी श्रीमतीसँग यससम्बन्धी सल्लाह गरेर मुख मैथुन वा अन्य खालको सहयोग लिएर तपाईं यौनइच्छा पूरा गर्न सक्नुहुन्छ ।

यो उमेरमा योग ध्यानको शुरुवात गर्न सकिन्छ । तर, मैले दिने सुझावमा योग र ध्यानलाई धार्मिक कृत्यमा भन्दा पनि यौनेच्छा पूरा गर्ने साधनका रुपमा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।

तपाईंलाई जुनबेला कामेच्छा जाग्छ, त्यसबेला ध्यानमा बस्नुहोला र आफूलाई कस्ती स्त्रीसँग कस्तो आशनमा यौन क्रियाकलाप गर्न मन लागेको छ, त्यो कल्पना गर्नुहोला । शुरु-शुरुमा यसो गर्दा तपाईंलाई गलत काम गरेझैं लाग्छ । किनभने हाम्रो मनमा ध्यान वा योग भनेको ईश्वर पाउन मात्र गरिन्छ भन्ने सिकाइएको छ ।

तर, तपाईं जब कल्पनामा आफूलाई मनपर्ने स्त्रीसँग मनपर्ने आसनमा सम्बन्ध राख्न थाल्नुहुन्छ, तपाईंलाई अपार आनन्द आउनथाल्छ । यसले अचेतनमा दबेका तपाईंका सारा इच्छा पूरा हुन थाल्छन् । मधुमेह रोगका कारण तपाईं पूर्ण रुपमा शारीरिक सम्बन्ध राख्न सक्नुहुन्न तर कल्पनामा भरपुर मात्रामा सक्नुहुन्छ ।

कल्पनामा तपाईंकी स्त्री रोगी र यौनेच्छा नभएकी श्रीमती होइन, तपाईंले खोजेजस्तै अद्भूत सुन्दरीसँग सम्बन्ध राख्न सक्नुहुन्छ । यसलाई ‘आत्मरती’ पनि भन्ने गरिन्छ । यसबाट विस्तारै-विस्तारै तपाईंका अचेतन मनका यौन चाहना पूरा हुन थाल्छन् र तपाईं अहिलेजस्तो अति कामुकताबाट मुक्त हुन सक्नुहुन्छ ।

चिकित्सकहरु तनावमाः अधिकांशलाई मधुमेह र उच्च रक्तचाप

जवनशैली


रोगीको उपचारमा खटिने चिकित्सक नै तनावग्रस्त  ? हो, अध्ययनले यसै भन्छ । प्रसंग छिमेकी भारतको हो । भारतमा झण्डै ८४.२ प्रतिशत चिकित्सक तनावमा रहने गरेको एक सर्वेक्षणले देखाएको छ ।उनीहरुमध्य अधिकांशलाई मधुमेह तथा रक्तचापको समस्या भएको पाइएको थियो।

इण्डियन मेडिकल एशोसिएन (आईएमए)ले गरेको उक्त सर्वेक्षण अनुसार धेरैजसो चिकित्सक आफ्ना कामलाई लिएर तनावमा रहने गरेको पाइएको छ ।

तनावमा रहनेमध्य ४३ प्रतिशत चिकित्सक हिंसाका कारण तनाव रहने गरेको पाइएको छ भने २४.२ प्रतिशत चिकित्सकलाई मुद्दामामिलाले सताउने डर तथा १३.७ प्रतिशत चिकित्सकलाई अपराधिक कि्रयाकलापका कारण मुद्दा चलाउनाले चिन्ता हुने गरेको पाइएको छ ।

चिकित्सा क्षेत्रमा विद्यमान कठिनाई, समस्या तथा चिकित्सकमाथि हुने हमला तथा अपराधिक घटनालाई लिएर सर्वेक्षण गरिएको थियो । मेडिकल प्रोफेसनमाझ गरिएको उक्त सर्वेक्षणमा ५६ प्रतिशत चिकित्सकहरुले तनावकै कारण हप्तामा कयौ दिन सात घण्टाको निद्रा समेत पुरा गर्न नपाएको बताएका थिए ।

सर्वेक्षण १५ दिन लगाएर गरिएको थियो । सर्वेक्षणमा निजी ओपिडी, नर्सिङ्ग हेाम्स, कर्पोरेट अस्पताल तथा सरकरी अस्पतालमा कार्यरत जनरल प्राक्टिसनर्स, शल्य चिकित्सक, स्त्री रोग विशेषज्ञ लगायतका १६८१ चिकित्सकले भाग लिएका थिए ।

निषेधाज्ञामा सुतेर नबसौं, धेरै सुत्नुका यस्ता छन् बेफाइदा

जवनशैली


काठमाडौँ — भाद्र १२, २०७७। 

धेरैको भागदौडको जिन्दगी कोरोनाका कारण विश्राममा छ । पछिल्लो ६ महिनादेखि धेरै जना घरभित्रै कैद हुन बाध्य छन् । यस समयमा गृहिणीहरूको काम निश्चित रूपले बढेको छ भने घरका अरू सदस्यहरूको फुर्सद बढेको छ ।  घरमा दिनभरि बच्चा र परिवारका सदस्यको हेरचाह, बच्चाको पालनपोषण आदिमा ध्यान दिँदा धेरै समय खर्च हुन्छ । यस्तो अवस्थामा गृहिणीहरूलाई पर्याप्त आरामको आवश्यकता हुन्छ ।

अर्काेतर्फ कार्यालय र शिक्षण संस्था बन्द हुँदा धेरैको काम घरमा बस्ने मात्रै भएको छ । विशेषगरी घरका पुरुष मान्छे, बच्चा र अविवाहित महिलाहरूको तुलनामा विवाहित महिलाहरू घरमा धेरै काम गर्ने गर्छन् । धेरै बच्चा होस् या ठूला मान्छेको दैनिकी पनि दिनभरि घरमा सुतेर नै बित्ने गरेको छ । तर धेरै सुत्नु पनि स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुने जानकारहरू बताउँछन् । शरीरको लागि आराम कति चाहिन्छ ? यो नबुझ्दा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याले सताउने चिकित्सकहरू बताउँछन् ।

अहिले धेरैलाई कार्यालय जाने समयको चिन्ता छैन, व्यापार व्यवसाय गर्नेलाई छिटो उठेर जानुपर्ने हतारो छैन । जसले गर्दा बिहानै उठ्नु पर्ने दबाबबाट धेरै मुक्त छन् । दिउँसो पनि निद्रा लाग्यो भने सुत्नको लागि कुनै समस्या छैन ।

कोरोनाका कारण मान्छे धेरै खाने र धेरै सुत्ने भएका छन्भन्दा गलत नहोला । धेरै खाने र सुत्ने गर्नु नै विभिन्न स्वास्थ्य समस्याको कारण बनेको छ ।

स्वस्थ रहन पर्याप्त निद्रा

स्वस्थ रहनका लागि पर्याप्त मात्रामा निद्रा आवश्यक हुन्छ । थोरै सुत्नेलाई पनि अर्काे खाले स्वास्थ्य समस्याले सताउने गर्छ र अधिक निद्राले पनि स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पार्छ ।

अत्यधिक निद्राले थुप्रै रोगहरू निम्त्याउन सक्छ । जबकि कम निदाउनु स्वास्थ्यका लागि राम्रो होइन र बढी निदाउनु पनि फाइदाजनक छैन । निद्रा नलाग्ने रोगलाई इनसोमनिया भनिन्छ भने धेरै निद्रा लाग्ने रोगलाई हाइपर सोमनिया भन्ने गरिन्छ ।

बढी निन्द्राको पहिलो प्रभाव हाम्रो पेटमा पर्छ । लामो समयसम्म सुत्दा, हाम्रो आन्द्रामा संकलन गरिएको फोहोर पानी अवशोसित हुँदा कब्जियतको समस्या हुन सक्छ । ढिलोसम्म सुत्दा र बिहान चाँडै उठ्दाको बीचमा हामीले आफ्नो शरीरमा देख्न सक्ने भिन्नताले पनि यसलाई पुष्टि गर्छ ।

कोरोनाका कारण चलिरहेको निषेधाज्ञाको समयमा धेरै सुत्ने मान्छेमा यस्ता समस्या सिर्जना हुन सक्ने चिकित्सिकहरू बताउँछन् । यसको असर स्वरूप शरीरको दुखाइ, टाउको दुख्ने, अपच, जलन, थकान महसुस हुने जस्ता समस्याहरू देखिने गर्छ । लकडाउनको समयमा धेरैले जति सुत्दा पनि थकानको महसुस भएको गुनासो गर्ने गर्छन् । वास्तवमा अधिक सुत्नु नै माथि उल्लेखित समस्याको कारण रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन् ।

मोटोपन बढ्छ

बढी निद्राका कारण मोटोपनको समस्या पनि बढ्ने गर्छ । धेरै सुत्दा महिलामा पुरुषहरूको भन्दा छिटो मोटोपन बढ्छ । विशेषगरी उनीहरूको कम्मर र फिलामा भएको बोसो चाँडै जम्मा हुन्छ र यी अंगहरू भारी हुन थाल्छन् । अत्यधिक निद्राका कारण टाउको दुख्ने समस्या पनि बढी हुन सक्छ । अत्यधिक निद्राका कारण, शरीरमा सेरोटोनिनको स्तर बढ्न सक्छ ।

जसको कारणले टाउको दुख्ने समस्या आउँछ । लामो समयको निद्राका कारणले कमर दुख्ने समस्या सिर्जना हुन्छ । अत्यधिक निद्राले रगत प्रवाहमा पनि असर गर्छ ।

धेरै निन्द्राको परिणाम डिप्रेसन पनि हुन सक्छ । अत्यधिक निद्राले डोपानाइन र सेरोटोनिन हर्मोनको स्तर कम हुन्छ । जसले डिप्रेसन निम्त्याउन सक्छ । धेरै निदाउँदा मेमोरीलाई असर गर्छ । यसले हाम्रो मेमोरीलाई कमजोर पार्छ ।

अधिक निन्द्रा स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मात्र होइन, घातक पनि हुन सक्छ । किनकि बढी निदाउँदा हृदयघातको जोखिम बढ्छ । ९ घण्टा या सोभन्दा बढी सुत्दा हृदय स्ट्रोकको जोखिम २३ प्रतिशतले बढ्ने बताइएको छ । एक अध्ययनअनुसार, हरेक रात ९ घण्टा वा सोभन्दा बढी सुत्ने मानिसहरूलाई ७ घण्टाभन्दा कम निदाउनेको तुलनामा मुटुको स्ट्रोकको सम्भावना २३ प्रतिशतले बढी हुन्छ ।

(अनलाईन खबर)

मुसाको मासु किन्न भिड

जवनशैली


काठमाडौँ — भाद्र ७, २०७७। 

भारतको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा कुखुरा र सुँगुरको मासु सबैभन्दा धेरै मन पराइन्छ । तर आजकाल त्यहाँका मानिसहरुले धेरै जीवको मासु खान थालेका छन् । वास्तवमा असमको बक्सा जिल्लाको कुमारिकता गाउँको मानिसहरुले खेती गरेर जीविका चलाउने गर्दै आएका थिए । दैनिक रातमा मुसाले अन्न खाएर सताउने गथ्र्यो । मुसाले हैरान पारेपछि किसानले उपाय निकालेर हरेक रातमा मुसाको शिकार गर्ने निर्णय गरे ।

रातभरी मुसा मारेर बजारमा बेच्न लैजान थाले । विस्तारै मुसाको मासुको बारेमा सबैले थाहा पाएर बजारमा माग बढ्न थाल्यो । कुखुरा र सुँगुरको मासु खान छाडेर हाल मुसाको मासुको माग धेरै आउने गर्छ । त्यहाँका मानिसहरुले मुसाको मासुको परम्पारिक भोजन बनाएर खाने गर्छन् ।

हाल मुसाको मासुको मुल्य २ सय रुपैयाँसम्म खरिद बिक्रि गर्ने गरेका छन् । सुँगुर र कुखुराको भन्दा मुसाको मासुलाई धेरैले मन पराएका छन् । मुसाको नयाँ स्वाद भएकोले पनि धेरै मानिसहरुको पछिल्लो समय रोजाईमा परेको हो ।

किसानहरुले मुसा रातमा दुलोबाहिर निस्कने र अन्नलाई सखाप पार्ने भएकोले मुसा मार्नु अति नै आवश्यक भएको बताएका छन् । मुसाको मासुबेच्ने व्यापारीले पनि मुसाको मासुको राम्रंो व्यापार भएको जानकारी दिएका छन् । किसानहरुले एकरातमा १० देखि २० किलोसम्म मुसा मार्ने गर्छन् । मुसाको मासु बेचेर उनीहरुले आफ्नो जिविका चलाइरहेका छन् । 

(एजेन्सी)

श्रीमतीकै सहमतिमा ६० वर्षीय वृद्धले गरे २३ वर्षीया युवतीसँग दोस्रो विवाह

जवनशैली


काठमाडौँ — भाद्र ६, २०७७ । 

विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालरुमा श्रीमान श्रीमतीबिच दिँनहु हुने झगडाका विषय हामीले सुन्ने गरेका नै छौ । श्रीमानले दोस्रो विवाह गरेको र श्रीमती अर्केसँग भागेको समाचार पनि देखिरहेका हुन्छौ ।

तर भारतको झारखाण्डमा भएको एक घटनाले भने सबैलाई चकित पारिदिएको छ । झारखाण्डमा एक महिलाले आफ्नै श्रीमानको दोस्रो विवाह धुमधामका साथ गराइदिएकी छन् । झारखण्डस्थित राजनगर जिल्लामा बसोबास गर्दै आएका ६० वर्षीया वृद्ध ललमोहन महतोले आफुनै श्रीमतीको राजी खुशीमा दोस्रो विवाह गरेका हुन् ।

अझै रोचक विषयको कुरा त तब बन्यो जब ६० वर्षका वृद्धले २३ वर्षकी युवतीसँग दोस्रो विवाह गरे । जेठी श्रीमती सरला महतोको कोखबाट छोराले जन्म नलिएपछि दई दम्पत्तीले दोस्रो विवाह गर्ने निर्णय गरेका हुन् । सरलाबाट दुई छोरी छन् । छोराको चाहानाले नै ललनमोहनले २३ वर्षीय चेती महतोलाई दोस्रो श्रीमतीको रुपमा भित्राएका हुन् ।

श्रीमतीले नै दोस्रो विवाह गरिदिए पछि सो विवाह हेर्न आउनेको भिड लागेको खबर समाचार पत्रले उल्लेख गरेको छ ।

तिज मेकअप टिप्स – बरिष्ट सौन्दर्यबिद : सुषमा महरा

जवनशैली


   काठमाडौं । सबै महिलाले तीजमा विशेष मेकअप गर्न खोज्छन् । महिलाको विशेष चाड भएकाले आफूलाई सुन्दर बनाउन जोकोहीले पनि प्रयास गर्छ नै ।

यो चाडमा धेरैले सोह्र श्रृंगार गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता पनि राख्छन् । यसैले मेकअप गर्दा एकदम ध्यान पुयाएर गर्नुपर्छ ।

यसपटकको तीज भने कोरोना भाईरसका कारण खल्लो भएको छ । सरकारले पनि सार्वजनिक स्थलमा भेला नहुन र बढि मानिस जम्मा हुन समेत बन्देज लगाएको छ ।

तर पनि यो नेपाली महिलाहरुको मान चाड भएकोले घरमै बसेर पनि यसलाई हर्ष उल्लासका साथ मनाउन सकिन्छ ।

यो बेला चेलीहरु सौभाग्यको सूचक चुरा, पोते, धागो, रातो पहिरन र चोलीमा सजिएर रातो टीकाको साथमा ब्रत, उपासना, पूजाआजा र स्नानका साथै हृदयदेखिका कथा-व्यथाहरुलाई गीतको माध्यमद्धारा पस्केर भव्यताका साथ तीज मनाउँदछन् ।

माहिलाहरुको स्वतन्त्र पर्वको रुपमा रहेको तीज नेपली चेलीहरुका लागि विशेष गरी विवाहित नव—बुहारीहरुका लागि एउटा पर्व, खुशी र भेटघाटको मेला नै हो भन्दा अतिशयोक्ति नहोला ।

परापूर्व कालमा सानै उमेर देखि महादेव स्वामी पाउँ भनी आराधना गरिहेकी हिमालय पर्वतकी छोरी पार्वतीलाई उनका बाबु हिमालय पर्वतले महादेवसँग नभई विष्णुसँग विवाह गरिदिन लागेपछि पार्वतीले आफ्नो चाहना अनुरुप महादेव पति नपाउने भएको थाहा पाएपछि उनले आफ्ना साथीहरु डाँकी आफुलाई लुकाएर राखी दिन अनुरोध गरिन ।

र उनको अनुरोध अनुसार साथीहरुले पार्वतीलाई एउटा जंगलमा लगी लुकाएर आए । तत्पश्चात पार्वतीले त्यहि जंगलमा बसी महादेवको नाममा शिवलिङ्ग स्थापना गरी पूजा आराधना गरिरहिन् ।

अन्तत्वगत्वा उनी सफल भइन् अर्थात् उनले महादेव पति पाइन् यही साथीहरुद्वारा हरण गरी एकान्तमा राखेको बेला गरेको व्रत हुनाले उक्त व्रतको नाम हरितालिका रहन गयो ।

फलस्वरुप त्यही दिनदेखि प्रत्येक नेपाली चेलीहरुले भाद्र शुल्क द्वादशीदेखि ऋषि पञ्चमीसम्म तीज पर्व भनेर हरितालिका मनाउने थाले भन्ने किम्बदन्ती पाइन्छ ।

तीजमा कस्तो मेकअप गर्ने ?

सबै महिलाले तीजमा विशेष मेकअप गर्न खोज्छन्न । महिलाको विशेष चाड भएकाले आफूलाई सुन्दर बनाउन जोकोहीको प्रयास गर्छनै । यो चाडमा धेरैले सोह्रश्रृंगार गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता पनि राख्छन् ।

यसैले मेकअप गर्दा एकदम ध्यान पुयाएर गर्नुपर्छ । यो चाड गर्मी मौसमा पर्ने भएकाले सबै मेकअपका सामाग्रीहरु वाटर फ्रुफ प्रयोग गर्नुपर्छ । मेकअप गर्दा हामिले सुरुमा प्राईमर अनिवार्य लगाउनु पर्छ ।

प्राईमर लगाइसकेपछी अफ्नो स्कीन कलर अनुुसारको प्यानास्टीक क्रिमको प्रयोग गर्नु पर्दछ ।

जसले हामीलाई स्कीनमा भएको दाग धब्वाहरु लुकाउन पनि मद्त गर्दछ । साथै यसले स्कीनमा राम्रो बेस समेत दिन्छ । यसमाथि हामीले स्कीनलाई ब्राईट देखाउने हो भने स्कीन कलर भन्दा एक दुईसेट लाईट कलरको फाउन्डेसन लगाउनु पर्दछ ।

यसरी स्कीन बेस र फाउन्डेसन या बिबि क्रिम लगाउँदा अलि टाईम लगाएरनै ब्रस या मेकअप पफको सहायताले राम्ररी ब्लेन्ड गर्नु पर्दछ ।

त्यस पछी कम्प्याक पाउडर लगाउने कम्प्याक पाउडर लगाई सकेपछी आईब्रो सेफ दिने आखाँको मेकअप गर्ने आईल्यासेज राख्ने नोज तथा चिम कटिङ गर्ने लिपीस्टीक लगाउने यदि विवाहित महिला हो भने सिन्दुर टिका लगाउने त्यस पछी अहिले फेसनमा चलिरहेको हाईलाईटर लगाएर आफनो नाक गाला आइब्रोको साईटमा साइनीङ दिन सकिन्छ ।

अहिले पहिलाको जस्तो रोज लगाउने चलन धेरै हटि सकेको छ । यसरी मेकअप गरीसके पछी अनुहारको ओरीपरी ,कान घाटी लगायतका भागमा हल्का मेकअप टचप गर्नु पर्दछ ।

यसो गर्नाले मेअपको सेट मिल्न जान्छ । र मेकअप सकिएपछी मेकअप फिक्सर स्प्रे हल्का स्प्रे गर्नु पर्दछ । यसरी गरीएको मेकअपले हामि तीजमा दिन भरि नाचे पनि मेकअप टिकिरहन्छ ।

कस्तो कपाल बनाउने ?

तीजमा मेअपको साथ साथै हेयरको डिजाइन लाइ पनि ध्यान दिनु पर्दछ । यदि फुल मेकअप गरेकाछौं र मेकअप लाई लामो समय टिकाउनुछ भने कपालाई खुल्ला छोडेर बनाएको डिजाइनले केहि समय राम्रो देखिएता पनि नाच गानका साथै गर्मी मौसम भएको कारणले छोडेको कपालमा धेरै पसिना आएर मेकअप लाई समेत असर गर्दछ ।

त्यसैले यस कुरालाई ध्यानमा राखेर कपालको डिजाइन दिदा धागोले वाटेर डिजाइन दिने छोटो कपालछ भने त्यसलाइ पनि त्यसै अनुरुप काटाको साहयताले घाटी खुल्ला हुने गरेर जुरो बनाउने यसरी बाटेका कपाल र जुरो बनाएको कपालमा डेकुरेसन फल्लाओर वा चन्द्र बिन्दु लगाउदाँ राम्रो देखिने र लामो समय सम्म नाच गान गर्दा समेत कपालले हामीलाई केहि असर गर्दैन ।

( लेखिका-फेसियल हाउसकी 
प्रबन्ध निर्देशक 
सुषमा महरा 
महिला उद्यमी तथा बरिष्ठ ब्युटिशियन हुनुहुन्छ )