social
||Rajyadainik||

आजको समाचार

मेरो देश मेरो पार्टी अनि म !

सामाजिक


  • सन्तोष भट्टराई/

म २७ सालमा जन्मिएको मान्छे अरे। म जान्ने बुझ्ने भएपछि आमा बुवाले भन्नु भएको। आमाले नै बुवा चिनाउनु भएको। म हिन्दु अरे परिवारले नै बताएको। मैले ति सबै कुराहरूलाई माने पत्याए अनि आत्मसात गरे। मैले आमा बाट पाएको माया, बुवाबाट पाएको मार्गदर्शन र परिवारबाट सिकेको संस्कारले पनि त्यही क़ुरा प्रमाणित गर्थ्यो। यस कुराको साक्षि प्रमाण कहिल्यै खोजिन र उहॉहरूले पनि यस्को खोजि गर्नुपर्ने कारण नै दिनु भएन।

जिवनको लामो यात्रामा कति ऊकाली कति ओरालिहरू आए होलान तरपनि बिचलीत नभई हाम्रो समेत भार ऊठाउनु भयो। कहिले कॉही एक आपसमै पनि गुनासाहरू रहे होलान तरैपनि संन्तानको माया र भविष्य हेरेर संमयमित हुदै आफ्नो अभिभावकीय दायित्व पूर्णरूपमा निर्वाह गर्नुभयो। चाहेको भए एउटाले एकातिर अर्काले अर्कोतिर काखी च्यापी सबै छोडेर हिड्न उहॉहरूलाई के ले नै पो रोकेको थियो।

आमा बुवाकै मार्गदर्शन, शिक्षादिक्षा अनि तिनै पारिवारिक तथा सामाजिक सेरोफेरोमा मेरो जिवन यात्रा शुरू भयो। ऊहॉहरूले देखाएको बाटो र व्यक्तित्व हाम्रो आदर्श थियो। उमेर बढेसंगै स्कूलजान थालियो, साथिभाईहरू बन्दैगए, नया परिवेश देख्न चिन्न थालियो। लाज, शरम, डर, हिम्मत, कौतुहलता आदी बुझ्दै गईयो। सामाजिक संगै राजनैतिक विषयवस्तुहरूले छुदै गयो। ७ कक्षामा पढ्दै गर्दा, ज़ुल्फ़िकार अलि भूट्टोलाई फँसी दिईसकेपछि उत्पन्न राजनैतिक परिवेशमा आयोजित बिध्यार्थी जूलुसमा पहिलो पटक सहभागी भएको थिए। ८ कक्षा पढ्दै गर्दा म माविकै बिध्यार्थी संगठनको नेतृत्वगर्ने ठाऊमा पुंगी सकेको थिए। मेरो पहिलो पक्रउपूर्जि, तत्कालीन पंचायती प्रहरी प्रशासनले त्यतिबेलानै जारी गरीसकेको थियो। कति पटक म बसेको गॉऊनै घेरीयो। अर्थात ७ कक्षा देखिनै म बिध्यार्थी गतिविधि मार्फ़त सक्रिय जनवादी राजनितीमा होमिएको थिए।
मलाई आज ति दिनहरू सम्झदा अचम्म लाग्छ। मैले त्यसबेला कति राजनिती बुझेको थिए। त्यसबेला देखेका  ५ टाउकाहरूको महत्त्व के थियो, त्यसका निम्ति कति मूल्य चुकाउनु म तयार थिए, त्यतिबेला अभिव्यक्त हुने भाषामा प्रायजसो प्रयोगहुने वादहरू ( अधिनायकवाद, विस्तारवाद, साम्राज्यवाद, पूँजीवाद, समाजवाद, साम्यवाद, उपनिवेशवाद, अर्धउपनिवेशवाद, अवसरवाद, सामन्तवाद आदि आदि ) कति बुझेको थिए। तरैपनि एउटा अचम्मको हिम्मत थियो, केहिगर्नुपर्छ र म गर्छु भन्ने दृढ़ विश्वाश थियो अनि एउटा सामाजिक, भावनात्मक सोच थियो, जसले मलाई यस मार्गमा हिड्न अभिप्रेरित गर्यो।

कार्यकर्ता चाहिएर हो वा यसले यो समाजवादी आन्दोलनमा केहि योगदान गर्न सक्छ भन्ने मूल्याँकनको आधारमा मेरो भावनाको क़दर गर्दै म लगायत थुप्रै साथिहरूलाई यस मार्गमा हिड्न अभिप्रेरित गरियो, प्रशिक्षित गरियो। किन मैले स्वीकारे थाहा छैन,  तर म त्यसवेला सर्वहारावर्गको नेतृत्वमा मजदूर, किसानवर्ग र गरीवी उन्मूक्त सामाजिक न्याय संहिताको स्वतन्त्र समाज निर्माण गर्ने बाटो र विचार यहीहो, भनेर आकर्षित भएको थिए। यो मेरो बुझाई वौद्धीक वा दार्शनिक नभई नितान्त भावनात्मक थियो।

समय बित्दै गयो। केही शिला जम्मा गरेर केहि ढुकुटीको धान चोरेर बिक्रीगरेको पैसाले, त्यसबेला उपलब्ध केहि रसियन र केहि चाईनिज पुस्तकहरू किनेर पढियो, केहि हामीलाई पढाईयो। तिनै सिमीत ज्ञान र सुनौलो संसारको कल्पना सँगै जनवादी राजनितीमा लागीरहियो। ०४१/०४२ सालमा ईटहरी ईलाका कमिटी र ०४२/०४३ सालमा धरान नगर कमिटीमा रहेर काम गर्दै शुरू भएको पार्टी जिवन, आजको दिनसम्म आईपुग्दा मैले राजनिती कति जाने, कति बुझे थाहाछैन। तर एउटा निष्कर्ष निकालेको छु। राजनितीमा आदर्श हुनुपर्दछ र आदर्शवादी राजनितीले मात्र समाज परिवर्तन गर्न सक्दछ। जसको खोजिमा म आज पनि छु।

मलाई त्यसवेला राजनितीमा लाग्न अभिप्रेरित गर्ने, संगठित गर्ने, प्रशिक्षित गर्ने कोईराला मामा, न्यौपाने सर, कार्कि दाईं, एकजना कमरेड नाम बिर्सिए तस्वीर अझै आँखा सामू छ, धरान तत्कालीन ४ नं वडा अन्तर्गत बोर्डिङ स्कूलदेखी तलतिर खहरे खोलाको छेउमा भएको एक्लो काठको घरमा बिध्यार्थिको रूपमा भाडामा बस्नुहुन्थ्यो, उहॉहरूलाई आज सम्झन चाहान्छु। जसलाई आदर्श मानेर म अघिबढीरहे र मेरो राजनैतिक जिवनमा सबैभन्दा बढि भूमिका खेल्नुहुने एक आदर्शवादि ब्यक्तित्वलाई मैले ०४५ सालपछि एकैचोटि आठौ माहाअधिवेशनको वेला बुटवलमा भेट्ने मौकापाए।  भेटेर खुशिलाग्यो अनि देखर दुख: ।  बिचरा आदर्श र अनुशासनकोनाममा बुर्जूवा भनिने सबै चिजहरूलाई प्रतिकार गर्दा चुडिएको चप्पललाई आगोले जोड़ेर लगाई आजको दिन ईटहरीमा घुमिरहनु भएकोछ। म त्यसवेला आजका ठूला वा मझ्यौला कुनैपनि नेताहरूलाई चिन्दिन थिए। भूमिगतकालका हाम्रा ठूला नेता उहॉहरूनै हुनुहुन्थ्यो। उहाहरूकै निर्देशन र नेतृत्वमा हामीहरू हिड्यौ। आजको समाज, राजनैतिक परिवेश अनि आफ्नो र परिवारको अवस्था देख्दा उहॉहरूलाई के लाग्छ? तर मलाई त देखेर सारै दुख:लाग्छ।

राजनैतिक पार्टी संगठनमा लागेका प्रत्येक सदस्यहरूको उदेश्य आफ्नो योग्यता र क्षमताले भ्याएसम्म पार्टिको निती र सिद्धान्तको प्रतिनिधित्व गर्ने, तत्अनुरूप पार्टीको नेतृत्वगर्ने र पार्टी मार्फ़त सरकार हुँदै देशको नेतृत्वगर्ने र समाजको सकारात्मक रूपान्तरणमा योगदानगर्ने रहेको हुन्छ र हुनुपर्दछ। यसको अर्थ पार्टीका सबै सदस्यहरूले समानअवसर प्राप्त गर्नुपर्दछ अनि राष्ट्रीयस्वार्थ पार्टीगत र ब्यक्तिगतस्वार्थ भन्दा माथि हुनुपर्दछ। आठौ बुटवल माहाअधिवेशनमा अध्यक्षमा पराजित कमरेड के.पी. ओली नवौं माहाअधिवेशन काठमाण्डूमा अध्यक्ष निर्वाचित हुनुको कारण पनि यही थियो। सिङ्गो जिवन देश र जनताकोलागी भनेर ज्यान दाउमा राखेर हिडेको, युवा अबस्थाको १४-१४  बर्ष जेलमा बिताएको, सिद्धान्त र शास्त्र पिएको, अन्य नेताहरू संग सँगै पार्टीमा कामगरेको, जसले पार्टी र सरकार चलाउने हैसियत राख्छ अनि प्रतिद्वन्द्वीलाई टक्कर दिनसक्छ, उससे पनि पार्टीको नेतृत्वगर्न पाउनुपर्छ भनेर थुप्रै प्रतिनिधिहरूले विवेक प्रयोग गरेका थिए। म प्रवासी नेपाली मंञ्चको प्रतिनिधियों हैसियतले सहभागी थिए। मेरो मुख्य एजेण्डा प्रवासी नेपाली मंञ्चलाई पार्टी कमिटीको हैसियत दिलाउने, पार्टी विधानमा समेटाउने र प्रतिवेदनमा लेखाउने थियो। जसमा हामी केहिहद सम्म सफल नै भयौं। जब दुई पार्टी एमाले र माओबादीको एकिकरण भयो, तब अन्तरपार्टी निर्देशन मार्फ़त प्रवासी नेपाली गतिविधिहरूलाई जनवर्गीय संगठनको हैसियतमा खुम्च्याउने काम त भयों नै २०औं ३०औं बर्ष देखिका संगठित सदस्यहरूलाई ग़ैरनेपाली भन्नेआधारमा संगठित सदस्यरहने आधार समेत खोसियो। म अहिले त्यतातिर जान चाहान्न।

आफ्ना विचारहरू, मान्यता र योजनाहरूलाई पार्टी भित्र स्थापितगर्न समानसोच भएका साथिहरूको समूहको आवश्यकता पर्दछ। जुन वैचारिक हुन्छ, जुन सैद्धांतिक हुन्छ, जसलाई हामी कहिले कॉही गुटकों संङ्या दिन्छौ। यस्तो गुट विषयगत र आवधिक हुनुपर्दछ, जसलाई अन्यथा मान्नु हुदैन।  आफ्नो विचार स्थापित भै सकेपछि गुट रहदैन र सिङ्गो पार्टीको नेतृत्व गर्नुपर्दछ। राजनिती राज्यसत्ता प्राप्तिगर्नका निम्ति गरिन्छ। लोकतान्त्रिक पद्धतिमा निर्वाचनमार्फत सरकारमा गएर आफ्ना घोषणापत्र अनुरूप काम गरेपनि सिङ्गो देशको नेतृत्व गर्नु पर्दछ। यति बेला राष्ट्रीयस्वार्थ पार्टीगतस्वार्थ भन्दा माथि रहनुपर्दछ। विडम्बना ! हामीकॉहा कहिलेपनि सरकार राष्ट्रीयहुन सकेन पार्टीको मात्र भयो, अध्यक्ष पार्टीको हुन सकेनन् गुटको मात्र भए अनि कार्यकर्ता पनि पार्टीको हुन सकेनन् कुनै नेताको मात्र हुनपुगे।

पूर्खाहरूले आना माना ध्यू खाएकाथिए भनेर ईतिहास बेचेर खाने दिनहरू अब सकिए, अहिले ऑफूले खाएको नुन र क्षमताको मूल्याँकन आजै हुन्छ र त्यसै अनुरूप मूल्य चूकाउनु पर्छ।

हिजो दुई महत्वपूर्ण ठूला राजनैतिक पार्टीहरू एकहुँदाको उत्साह र संभावनालाई नज़र अन्दाजगर्न मिल्दैन। यो एकता ऐतिहासिक छ, यूगान्तकारी छ, रणनितीक छ, यसले कम्यूनिष्ट आन्दोलनमा नया ईतिहास रच्ने छ र यो सिङ्गो कम्युनिस्ट आन्दोलनकोलागी एउटा प्रेरणाकोस्रोत हुनेछ भनेर सम्पूर्ण पार्टीपंक्ति र सदस्यहरूले ऑंखा चिम्लेर दुई अध्यक्षहरूलाई स्वीकारी सम्पूर्ण एकता प्रकिया ज़िम्मा लगाएकै हो। त्यसै आधारमा नेपाली जनताहरूले पनि झण्डै दुईतिहीइ बहुमतका साथ सरकारमा पठाएकै हो। तपाईहरू मिलेर निर्णय गर्नुहोस हामी मान्न तयार छौ, भनेर कार्यकर्ताहरूले बार-बार भनेकै हो र देशले तपाईहरूबाट दीर्घकालीन स्थायित्व सहितको विकाश र सम्रिद्धिको निकास खोजेकै हो। यस्तो महत्वपूर्ण र गहन जिम्मेबारीलाई नज़रअंदाज़ गर्दै आवेग वा प्रतिशोधका कारण पटक पटक टुक्रिने सम्मको परिस्थितिमा पुग्ने र पुर्याउने काम तपाईहरूबाट भईनै रह्यो ।

देश र जनताको मूक्तिकालागी, विचार र सिद्धान्तको लडाईमा झापा आन्दोलन देखी १४/१४ बर्ष जेलजिवन विताई पटक पटक मृत्यूको मूखबाट फर्कीएको योद्धालाई प्रजातान्त्रिक मूल्य र मान्यता अनि राष्ट्रीय हितकोलागी कुनै पद छोड्नु परे ठूलोकुरा हुनुहुन्छ र ? त्यसतै १०/१० बर्षे जनयूद्ध गरेर टाउकोको मूल्य बोकेर हिडेको लड़ाकू नेता जसमाथि सिङ्गो देशले यूगान्तकारी परिवर्तनको आशा पालेको थियो, उस्कालागी पद, पार्टी र देश भन्दा ठूलो हुनसक्छ र ? यस्को जवाफ उहॉहरूलेनै दिनुपर्छ। दुई अध्यक्ष बिचको असमजदारीको प्रभाव र त्यसलेपार्ने असर कार्यकर्ता, पार्टी र देशले ब्यहोर्न सक्दैन र मिल्दैन। यस्को पूर्ण ज़िम्मेवारी  तपाईहरूले नै लिनुपर्दछ।

आज देश यो संबैधानिक र नैतिक संकटमा पर्नुमा २ नेताहरूलाई मात्र दोष दिएर पुग्दैन। दुई फरक फरक स्कूलिङबाट हिडेका पार्टीको एकता पछि पनि कति पटक पार्टी टूक्रिएला टूक्रिएला भन्ने आशंकाबाट गुज्रीएको छ, कतिपटक समस्या समाधानको लागी भनेर यति र उति बुधे सहमति गरीयो भनिएको छ, कति पटक निष्कर्ष  विहीन बैठक बसेर पुन बैठको मिती तोकिएको छ।  केयि सबै समाधान हुन नसक्ने अजंग विषयहरू थिए। स्थाई कमिटी र सचिवालय सदस्यहरूलाई ताली बजाउन छोडेर टेवल ठोकेर क़ुरागर्न  के ले रोकेको थियो। यदि समयमा उचित नैतिक वा राजनैतिक दवाब दिन सकेको भए यो विखण्डनको उत्कर्षमा पार्टी पुग्ने थिएन। त्यसैले यो विखण्डनकारी अवस्थाको ज़िम्मेवारी स्थाई कमिटीले पनि लिनु पर्दछ।

पार्टी पद्धति र मापदण्डबाट चल्नुपर्दछ र त्यसलाई नेता र कार्यकर्ताले पनि साथ दिनुपर्दछ। जबसम्म हामि कार्यकर्ताहरू आफ्ना स्वार्थका निम्ति नेताहरूलाई प्रयोग गर्छौं, तबसम्म हामिले यस्तो घटनाहरूको सिकार  बन्नुपर्नेछ। किनकी हामि घोषित अघोषित रूपमा गुटमा परिवर्तन हुन्छौं। यही गुट नेताहरूको निर्णयको मापदण्ड बन्छ नकि तर्क, पद्धति, सिद्धान्त वा आवश्यकता। विवेकी कार्यकर्ताभएको पार्टिको नेतृत्वपनि उत्तरदाई हुन्छ। जबसम्म कार्यकर्ताहरूले गलतको बिरोध र सहिको समर्थन पद्धति संगत, वौद्धिक तवरले गर्दैनन् तबसम्म नेताहरूलाई राजनिती एकतर्फी बाटो हो भन्ने भान रहन्छ। जुनबाटोमा पसेपछि फर्कनै मिल्दैन, जसरी हुन्छ साम, दाम, दण्ड, भेद प्रयोगगरेर अघाडीनै जानु पर्छ भन्ने लाग्दछ। जबकी राजनिती पेशा र नेतृत्व एकतर्फी बाटो होईन, यो त राजनैतिक उत्तरदायित्व सहितको पटक पटक आफूलाई प्रमाणित गरेर हिड्नु पर्ने सामाजिक ज़िम्मेवारी हो। जसको प्रभाव समाज र नागरिक जिवनमा प्रतक्ष्यरूपमा पर्दछ। राजनिती पेशा वा जिवीकोपार्जनको आधार बनुन्जेल यसमा जसरी पनि टासीएर रही रहने प्रवृतिको अन्त्य हुन सक्दैन। सक्रिय राजनैतिक जिवन पछि म के गर्छु भन्ने थाहा नहुँदा, पदलाई बर्चस्वको बिषय बनाएर झुण्डिरहने ग़लत प्रयत्नहरू हुने गर्दछन्। विकसित पश्चिमी मूलूकहरूमा पदत्याग गरेपछि सोही पदमा पुन दाबी गरेको सायदै पाईन्छ। सानो मात्र नैतिक प्रश्न खड़ाभए निराकरणको लागी नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिएर मार्ग प्रसस्त गरेका थुप्रै उदाहरणहरू छन्।

आज दुई अध्यक्षहरू बिचको असमझदारीको कारण उब्जिएको यो राजनैतिक र संबैधानिक संकटको बेलामा कति सजिलै हामी कार्यकर्ताहरू समय कुरेर बसेजस्तो यता की उता भनेर किनाराको साक्षी बस्दै बयान मात्र दिने होईन एक अर्कालाई गिराउन तल्लो स्तर सम्मको अभिव्यक्ति दिने, सामाजिक संजाल रंगाउदै नानाथरी पोष्ट र सेयरीङ्ग गरिरहेका छौ। नेताहरू हामी मिल्यौ भन्दा सयौ खुन माफ़, हामि मिलेनै भनिसक्दा एक अर्का संग जानीदुश्मन जस्तो लड्न भिड्न तैयार। प्रतिपक्ष वा शत्रुलाई गर्ने भन्दा तल्लो स्तरको ब्यबहार गरिरहेका छौ। यस्तो प्रवृति विवेकशिल कार्यकर्तालाई सुहाउदैन, यो दुर्भाग्यपूर्ण छ।

खासगरी नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन सधै फ़ुट, विभाजन, बिग्रह र पार्टिगत एकताबाट गुज्रीरहेको छ। विगतमा धुजा धुजा हुने गरी पार्टीहरू फूटेका छन्, सानो सानो मुद्दामा पनि गुट र उपगुट बनेका छन्। पार्टी भित्र फरक मत राख्ने वा अल्पमतगुटको अस्तित्व मेटाउन कुनै कसर बाक़ी नराख्ने सम्मका घटना देखि ध्रुविकरण हुदै पार्टी विभाजन सम्म सामान्य घटना जस्तो बनिसेकेका छन्। पार्टीहरू विभाजन हुँदै हुँदै गएर नामोनिशान पनि भएका छन्, संम्भावना भएका थु्प्रै विद्वान अनि प्रभावशाली नेताहरू खुम्चिएर एउटा कुनामा बसिरहेको पनि यथार्थ पनि हामी सामुनैछ, अनि विगतका गल्तिहरूबाट पाठ सिकेर पार्टीगत एकताहरू भएका पनि धेरै उदाहरणहरू छन्। एउटा जीवन्त राजनैतिक पार्टीभित्र सैद्धांतिक वा वैचारिक वस्तुमा आधारित छलफल र बहस हुनुलाई स्वभाविक मान्नु पर्दछ।

यदि यात्राको गन्तव्यनै मिलेन र जाने साधनमा पनि मतान्तर रह्यो भने वा त्यस्तै कुनै विशेष कारणले पार्टीमा विभाजननै भयो भनेपनि आजको स्वतन्त्र समाज र राजनैतिक परिवेशमा अचम्म मान्नु हुँदैन। तर आजको यो अन्तरपार्टी संघर्ष वैचारिक होईन, यो चुनावी घोषणापत्रमा भएका प्रतिबद्धता पुरागर्ने सम्बन्ध पनि होईन, यो आमकार्यकर्ताहरूको माग पनि होईन र आम नेपाली जनताको अपेक्क्षा पनि होईन। यो त नितान्त ब्यक्तिगत स्वार्थपूर्ति र शक्ति  प्रदर्शनको कसरत मात्र हो। यो आफू र आफ्ना गुटको पक्षपोषण र आफू हावीहुने  दुस्प्रयास मात्र हो यसमा आमकार्यकर्ताको भावना र नेपाली जनताको चाहाना समेटिएको छैन। सॉच्चै भन्ने हो भने आजको दिनमा कमरेड माधव नेपाल अध्यक्ष बन्नु वा नबन्नु, कमरेड झलनाथ खनाल  राष्ट्रपति बन्नु वा नबन्नु, कमरेड प्रचण्ड प्रधानमन्त्रि बन्नु वा नबन्नु अथवा कमरेड के.पी. ओलि प्रघानमन्त्रि रहनु वा नरहनुले पार्टी र देशलाई कुनै तात्विक फरक पार्दैन। म सहित र म बिनापनि यो संसार चल्छ भन्ने कुराको हेक्का हामिसबैले राख्नु पर्दछ। आज एक अर्कामा लगाईएका आरोपहरूको छिनोफानो पार्टीभित्रै वैठकबाट हुनुपर्दथ्यो र हुनसक्ने विषयहरू थिए। अन्तरपार्टी संघर्षको समाधान सडकबाट खोज्नु र कलिलो प्रजातान्त्रिक अभ्यासमै नाज़िर बन्ने गरी संसदको विघटन गर्नु दुवै अनुचित छन्। त्यसैले यस्तो वेमौसमी अन्तसंघर्षमा आआफ्ना नेतृत्व तर्फ धारेहात पारेर खवरदारी गर्दै कार्यकर्ताहरू एकढिक्का हुनुपर्नेमा, एक एक तर्फ नेताहरूको फेरो पक्डिएर ऑफू ऑफूमै धारेहात परिरहेकाछौ। जुन दुख:पूर्ण छ।

धेरै टाढा जानु पर्दैन, माले र मार्क्सवादी मिलेर एमाले बनेको केहि समय पछि पार्टी पुन: मालेको नाममा विभाजन भएको थियो। समयको कशीले जॉचेपछि पुन विभाजित हुनु गल्ति भएको महशुस गरी माले एमालेमै विलीन भएको थियो। माले र मार्क्सवादी मिलेर एमाले बनेपछि कत्रो उत्साह र शक्तिप्राप्त भएको थियो। पार्टीको एकिकरण र त्यसको ब्यवस्थापनमा नेतृत्वको विशेष भूमिका हुन्छ। कमरेड मदन भण्डारीले आफ्नो अगुवाईमा कमरेड मनमोहन अधिकारी सँग सहकार्य गरि पार्टी एकता सम्पन्न गर्दै गर्दा र एकता पश्चातपनि देखाएको नेतृत्व क्षमता उनको विचार संगमात्र होईन, ब्यवहार सँगपनि जोडिएको छ। उनको ब्यक्तित्व, विचार र उनी द्वारा प्रतिपादित जनताको बहुदलीय जनवादको सिद्धान्तले पार्टी र संगठनलाई नया उचाईमा पुर्याएको थियो। आज हामी त्यही विचारको बोर्ड राखेर रित्तो पसल थापिरहेकाछौ। याहॉ आत्ममूल्याङ्कन ज़रूरी छ

एकपटक सोचौ त,
१. यदि जसको नेतृत्वमा निर्वाचनमा २/३ मत प्राप्त भयो उसैको नेतृत्वको  सरकार विरूद्ध आफनै पार्टीले अवश्वासको प्रस्ताव नराखेको भए के हुन्थ्यो ? आखिर लडाई त अन्तरपार्टी थियो !
२. यदि संसदमा अविश्वासको प्रस्ताव साच्चै आफ्नै खेमाबाट आएको भएपनि सामना गरेको भए के हुने थियो ? मृत्यूलाई हत्केलामा लिएर हिडेको मान्छेलाई पदको कति अर्थ रहन्छ।
३. यदि ऑफू बसेको सरकार विरूद्ध आफ्नै गुटबाट अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउन खोज्दा यो अनैतिक प्रकृया हो, हामी यस्को बिरोधगर्छौं। सरकार ढाल्नेखेल ग़लत छ तर संसद विघटन गर्नुहुदैन भनेर प्रयत्न भएको भेए के हुन्थ्यो ?
४. यदि १० बर्ष जनयूद्धगरी टाउकाको मूल्य बोकेर हिडेको, पार्टी अध्यक्ष र प्रधानमंत्री समेत भै सक्नुभएको कमरेड प्रचण्ड र १५ बर्ष पार्टी महासचिव र प्रधानमंत्री भैसक्नुभएको कमरेड माधव नेपालले अन्तरपार्टी संघर्ष र वैचारिक लड़ाई लड्दै गरौला, यो आजको नया क़ुरा होईन तर आफ्नो सरकार ढाल्नेकाम गर्नुहुदैन र संसद विघटन रोक्नु पर्छ भनेर संमन्वयकारी भूमिका खेलेको भए के हुन्थ्यो?
५. यदि मैले भनेजस्तो पद पाईन, मेरा मान्छेले भनेजस्तो पद पाएनन्, हामिले चाहेजति अधिकार पाएनौ, एकलौटी सरकार चलाउन खोजियो तर पनि  हामि ४ महिना पर्खेर माहाअधिवेशन र २ बर्ष पर्खेर निर्वाचन सम्म धौर्यता राखी वैधानिक निकास खोज्छौ भनेको भए के हुन्थ्यो ? एकलौटी सरकार चलाएको भएपनि देशै बर्वाद गरेको त थिएन।
६. यदि भोलीको संम्भावना बोकेका, सरकार र स्थाईकमिटीमा समेत भएका युवा नेताहरू घनश्याम भुषाल, शंकर पोखरेल, योगेश भट्टराई, बर्षमान पुन, प्रदीप ज्ञावाली, राम ब. थापा, जनार्दन शर्मा लगायतका नेताहरूले गुटभन्दा माथि उठेर पार्टीगत एकता र राजनैतिक स्थाईत्वको निम्ति एकबद्ध भएर सामूहिक दवाब स्रिजना गरेको भए के हुन्थ्यो ? आखिर पार्टी रहने पद रहन्छ।
७. यदि हामी कार्यकर्ताहरू, पार्टिको नाम एउटै, चुनावचिन्ह एउटै, झण्डा एउटै आदी इत्यादि दाबिगर्दै दुईधारमा हिडेका नेताहरूलाई, तपाईहरू मिल्नुहोस्, हामी कसैको पक्षमा पनि पछि लाग्दैनौ। हाम्रा समस्याहरू छुट्टीएर होईन यही पार्टीभित्र, यही सहमतिको विधानमा टेकेर, आवश्यकता र औचित्यताको आधारमा टुङ्याउनुपर्छ भनेर एकता प्रस्तुत गरेको भए के हु्न्थ्यो ?
यस्ता थुप्रै जिज्ञासा र प्रश्नहरू हामीसंग छन्। टुक्रिएको पार्टीभित्र, निर्वाचनमा एक अर्कालाई खुईल्याएर प्रतिपक्षलाई फाईदा पुर्याई खण्डहर बनेको पार्टीमा कुन भविष्यको परिकल्पना गर्न सकिन्छ। सधै टूट, फूट र गुटमा विभक्त हुनुपरेका कार्यकर्ताहरूले कसरी फेरी नेतृ्तवमा विश्वाश गर्ने।

रामायणमा, हनुमानजीलाई तिमी उड्न सक्छौ, तिमीमा पहाड़ बोक्नसक्ने तागत छ भनेर ऑफैमा निहित सामर्थ्य बोध गराउनु परेको कथा हामिसबैले  सुनेकै छौ। आजको हाम्रो यूवापूस्ताले पनि अन्तर निहित नेतृत्व क्षमतालाई महशुस गर्नुपर्ने बेला आईसकेको छ। गुट भन्दा माथि ऊठेर पार्टी र देशको निम्ति एकजुट हुनुपर्ने वेला आएको छ। आवश्यक परेमा देश हाक्ने र पार्टी सञचालनको ज़िम्मेवारी बहनगर्न तैयार रहनुपर्ने दोश्रोपुश्ता ऑफैमा विभक्त भएर चल्दा देश, पार्टी र हाम्रो भविष्य के होला? नेपाली राजनितीको सबैभन्दा ठूलोसक्ति र परिवर्तनका  प्रमुख संम्बाहक भनेकै युवा र विध्यार्थीहरू हुन्, जो आज क्षतविक्षत छन्। देश निर्माणों अभियानमा जुट्नुपर्ने, विज्ञान र प्रविधीको प्रयोगगरेर पार्टी र देशलाई अघि बढाउनुपर्ने, राष्ट्रीय अन्तराष्ट्रीय अनुभवहरूलाई उर्जाको रूपमा प्रयोग गरेर सिङ्गो देश परिचालित गर्नुपर्ने  शक्तिहरूहामी यो वा त्यो नाममा बॉडीएर एकअर्कालाई नङग्याउन लागी परेकाछौ, एकअर्काको अस्तित्वको धुजा धुजा उडाईरहेका छौ। के हाम्रो विवेक, श्रोत र साधन यत्तिकोलागी मात्रहो ? कदापि होईन, त्यसैले अब हामि कार्यकर्तापंत्ति र दोश्रोपुश्ता एकजुट भई यो राजनैतिक संकटको अन्त्यगर्न एउटा निर्णायक भूमिका खेल्नु पर्दछ। विद्यार्थी र युवा संगठनहरू एकतापछी पनि जो आआफ्नै अस्तित्व महशुस गरीरहेका छन्, एकछिन यो जटिल साच्चै भन्नेहो भने पतनको खतरालाई महशुस गरेर कुनै ठोस निर्णय गरौ त, त्यों निर्णय नाध्ने हैसियत आजका हाम्रा कुनैपनि नेताको हुने छैन। एक पटक मनन् गरेर हेरौं।

देश आज जटिल राजनैतिक, संम्बैधानीक र नैतिक प्रश्नमा जकडिएकोछ। यस्को समाधान सहज छैन, समाधान वा निर्णयका ऊपाएहरू कठोर हुनसक्दछ, झट्टसुन्दा अपत्यारीलो हुनसक्छ, तर निर्णय आवश्यक छ। संसद विघटनको मुद्दा सर्वोच्चमा विचाराधीन छ। कुनै फैसला अवश्य होला र त्यो नाजिर बन्नेछ।  मुद्दाको निरूपण जसरी भएपनि न्यायालय विवादित हुनेछ। अध्यादेश कायम छ, पार्टी विभाजन तर्फ ऊन्मूख छ। दलहरूका फरक फरक विश्लेषणहरू छन्। अन्तरपार्टी संघर्षका कार्यक्रमहरू सडकमा चलिरहेका छन्। त्यसैले यस समस्याको समाधान खोज्न ज़रूरी छ। केही नगरी यसरीनै चल्नेहो भनेपनी एउटा समाधान होला जुन दुखद र अराजकता ऊन्मूख हुनेछ। देशमा अशान्ति र  अस्थिरता हुनेछ र नेपाली जनताको बलिदानीपू्र्ण पटक पटकका आन्दोलनहरू औचित्यहिन मात्र होईन आत्मघाती सावित हुनेछन्। संसद विघटन होस वा पुर्नस्थापना दुवै तर्फ आआफ्नै तर्कछन्। संसद अपरीहार्य छ। विपक्षीहरू हाम्रो यो सॉडे जुधाईको पर्खाईमा छन्। यदि यही अबस्थामा निर्वाचनमा जान्छु र बहुमत ल्याउछु भन्ने हो भने अध्यारो कोठाबाट कालो विरालो समातेर ल्याउछु भन्नु सरह हुनेछ।  विध्यार्थी, युवा र दोश्रोपुश्ताका नेताहरूको अगुवाईमा संसद विघटन हुनभन्दा कम्तिमा एकदिन अधिको अबस्थामा पार्टी र सरकारलाई फर्काउन ज़रूरी छ। त्यसकानिम्ति यसबिचमा पार्टीका दुवै तर्फबाट भएका सबै निर्णयहरू फिर्तालिने, माहाअधिवेशन सम्मकालागी सहमतिमा पार्टी संचालन र नेतृत्वको ज़िम्मेवारी तोक्ने , सरकारलाई ५ बर्ष पूराकाम गर्न पाउने कुराको ग्यारेन्टि गर्ने र मन्त्रिपरिषदको सिफारीसमा राष्ट्रपति द्वारा अध्यादेश फिर्तालिने। अध्यादेश नै फिर्ता भै सकेको अवस्थामा त्यसैका आधारमा रिट खारेजगरी सर्बोच्चलाई विवादित हुनबाट बचाउने। दुबै अध्यक्षहरूको काम र समस्या समाधानकालागी गरीएका सहमतिहरूको अनुगमन स्थाईकमिटीले गर्ने। यो पढ्दा सुन्दा हावादारी लाग्नसक्छ, तर हामिले चाहेमा संभव छ। पार्टी अझै फूटि सकेको छैन। कसैको फेससेभिङ्गको लागी कार्यकर्ता , पार्टी र देशले मूल्य चुकाउन ज़रूरी छैन।
मैले मेरो लेखको शुरूमा आफ्नो बाल्यकालको बारेमा उल्लेख गर्नुको मूख्य दुई कारणहरू छन्। पहिलो कारण, मैले याहॉ अभिव्यक्त गरेका भावना, अनुभव र बुझाई म जस्ता लाखौ कार्यकर्ताहरूको पनिहुन सक्छ र पुन एकपटक स्मरणमा ताज़ा हुनेछ। र दोश्रो कारण जसरी पारिवारिक जिवनमा आमा बुवाले आफ्नो अभिभावकीय दायित्व निर्वाह गरेर जिवन र दर्शन सिकाउनुभयो, त्यसरीनै पार्टी जिवनमा नेतृत्वले त्यस्तै अभिभावकीय दायित्व पूर्ण ईमान्दारीकासाथ निर्वाह गर्दै पार्टी र कार्यक्ताहरूको संरक्षण र सम्बर्धन गर्नुपर्दछ भन्नेहो। आफैले देखाएको र सिकाएको बाटोमा हिडीरहेका कार्यकर्ताहरूलाई आनायास दिग्गभ्रमित गर्ने वा गलतबाटोमा लैजान खोज्नु लाई नेतृत्व भनिदैन। पद्धति विहीन र आदर्श गुमाएको नेतृत्वले राजनैतिक गन्तव्यमा पुर्याउदैन। कार्यकर्ताहरूले नेतृत्वबाट राजनैतिक मूल्य, मान्यता, संस्कार र आदर्शवादी शिक्षाको अपेक्षा गरेकाहुन्छन्। गुट गुटका विभक्त र निराश कार्यकर्ताहरू कुन मनोवलले जनतासामु जाने, अन्योलमा रहेका जनताले कसलाई विश्वाष गर्ने अनि केका लागी गर्ने। राजनीति गर्ने र निर्वाचनमा जाने भनेकै सत्ताप्रप्ति र सरकार संञ्चालनको लागी हो , तर २/३ को आफ्नै सरकार ढाल्ने वा संसद विघटन गर्नेले फेरी चुनावमा किन जाने? त्यसैले हेक्का रहोस विभाजन वा विघटन समस्याको समाधान होईन। आशा गर्छौं नेतृत्वमा रहनु भएका नेतागणहरूले यो जटिलतालाई बुझ्नुहुनेछ र हामी कार्यकर्ता पनि यसमा हैसेमा होष्ठेगर्न तैयार रहनुपर्दछ।

अन्यथा,
व्यक्तिगतस्वार्थ + पार्टिगतस्वार्थ x ( पदलोलुपता + स्वेच्छाचारीता ) = अराजकता, अधोगति

               सन्तोष भट्टराई जर्मनी
              संस्थापक अध्यक्ष
              प्रवासी नेपाली मञ्च जर्मनि
              एन.आर.एन अंभियन्ता 

लायन्स क्लबद्धारा एकै दिन स्वास्थ्य सामाग्री, खाद्यन्न सामाग्री तथा न्यानो कपडा वितरण

सामाजिक


काठमाडौँ । लायन्स क्लब इन्टरनेशनल ३२५ ए १ अन्तर्गत रहेको लायन्स क्लब अफ काठमाडौं क्रियेटिभ युथ, लायन्स क्लब अफ काठमाडौं क्रियेटिभ उमन,लायन्स क्लब अफ काठमाडौं न‍ोभेला र लायन्स क्लब अफ बूढानीलकण्ठ नेवा पुःचद्धारा एकै दिन तिन वटा सामाजिक कार्य गर्दै लायन्स क्लब इन्टरनेशनलको १४२औँ मेल्भिन जोन्स दिवस उत्सव मनाएको छ । बुधबार विभिन्न तिन स्थानमा निःशुल्क स्वास्थ्य सामाग्री, खाद्य सामाग्री तथा न्यानो कपडा वितरण गरिएको थियो ।

चुनिखेलमा रहेको नौलिन माध्यमिक विद्यालयमा स्वास्थ्य सामाग्री अन्तर्गत निःशुल्क मास्क, सेनिटाइजर वितरण गरिएको थियो । यस्तै गोल्फुटारमा रहेको रिमा सेवा घरका बालबालिका एवं बृद्ध व्यक्तिहरुलाई खाद्य सामाग्री वितरण गरिएको र गोंगबुमा रहेको हिमालय वल्ड एज होमका बृद्ध व्यक्तिहरुलाई न्यानो कपडा वितरण र खाना खुवाउने मानवीय कार्यक्रम भएको छ।

लायन्स क्लब अफ काठमाडौं क्रियेटिभ युथकि अध्यक्ष सुजना राई जानकारी दिनुहुन्छ । लायन्स क्लब अफ काठमाडौं क्रियेटिभ युथ, लायन्स क्लब अफ काठमाडौं क्रियेटिभ उमन,लायन्स क्लब अफ काठमाडौं न‍ोभेला र लायन्स क्लब अफ बूढानीलकण्ठ नेवा पुःचको सहकार्यमा कार्यक्रमहरू भएको जानकारी रिजन च्येरपरसन गनिका गुरूङ ज्यू दिनुहुन्छ । कार्यक्रममा डिष्ट्रिक गभर्नर टंक श्रेष्ठ ज्यूक‍ो प्रमुख अतिथि रहेको थियो भने विशेषअतिथिमा डिष्ट्रिक फस्ट लेडि मनमाया श्रेष्ठ र वरिष्ठ रयापर निणय श्रेष्ठ (NSK) लगायत विभिन्न लायन लिडरहरुको उपस्थिति रहेको जानकारी डिष्ट्रिक चेयरपरसन अनिल बुर्जा मगर बताउनु हुन्छ ।

ओम साइ पाथीभरा वेलफेर फन्डले आज आफ्नो दोश्रो वार्सिक उत्सबको अवसरमा अस्पताल परिसरभित्र रक्तदान

सामाजिक


                        भद्रपुर पौष २५ ।ओम साइ पाथिभरा हस्पिटल भद्रपुरका कर्मचारी आबद्व सस्था ओम साइ पाथीभरा वेलफेर फन्डले आज आफ्नो दोश्रो वार्सिक उत्सबको अवसरमा अस्पताल परिसरभित्र रक्तदान कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ ।कोभिड १९ को महामारीको समयमा रक्तदान अति आवस्यक देखिएकोले  नेपाल रेडक्रस सोसाइटी भद्रपुरको प्राविधिक सहयोगमा सम्पन्न रक्तदान कार्यक्रममा अस्पतालका निर्देशक समाजसेबि  बालकुमार पोख्रेल र श्रीमति  द्रौपदा नीलम पोखरेल  लगायत ५५  जनाले रक्तदान गर्नु भएको छ । दुई वर्ष अगाडि बिनय उप्रेतिको अध्यक्षतामा  अस्पतालमै कार्यरत कर्मचारीहरुको हित  तथा उपचार सगयोग सेवाको लागि स्थापित सो सस्थामा हाल ओम साइ पाथिभरा हस्पिटल भद्रपुरमा कार्यरत चिकित्सक सहित जम्मा १७६ जना कर्मचारि सदस्य रहेको अस्पतालका प्रसासन प्रमुख मनोज दाहालले जान्कारी दिनु भएको छ ।

नव निर्बाचित अध्यक्ष रिंकु बज्राचार्य श्रेष्ठद्वारा जेसीआइ काठमाडौँ लेडी नेपालको अध्यक्ष पदको शपथ ग्रहण

सामाजिक


जेसीआइ काठमाडौँ लेडी नेपालको ४३ औं पदस्थापना तथा पुरस्कार वितरण समारोह सम्पन्न भएको छ । सांग्रिला ब्लु होटेल बखुन्डोल ललितपुरमा प्रमुख अतिथीद्वय हास्य व्यंग्य सम्राट मदन कृष्ण श्रेष्ठ, हरिबंश आचार्य ,नेपाल जेसिस बर्ष २०२१ का महासचिब सिनेटर बिकाश मानन्धर तथा नेपाल जेसिस २०२१ को एरिया सी का कार्यकारी उपाध्यक्ष शिब प्रसाद भूसालको आतिथ्यमा २०० जना जेसी तथा आगन्तुक महानुभावहरुको उपस्थितिमा २०२० का अध्यक्ष जेसी नगीना नकर्मीले बर्ष २०२१ का नव निर्बाचित अध्यक्ष रिंकु बज्राचार्य श्रेष्ठलाई अध्यक्ष पदको शपथ ग्रहण गराउदै अध्यक्ष पदको हस्तान्तरण गरिएको थियो।

नव निर्बाचित अध्यक्ष रिंकु बज्राचार्य श्रेष्ठले आफ्नो नेतृत्व र व्यक्तित्वको बिकाश गर्नु अन्तरास्ट्रिय सामाजिक संस्था जेसीआई काठमाडौँ लेडी नेपालको मुख्य उदेश्य भएको कुरा बताउनु भयो । साथै वहांले उक्त उदेश्यको लागि संस्थाले स्थापना काल देखी नै महिला व्यक्तित्व तथा नेतृत्व बिकाशको लागि बिभिन्न क्षेत्रहरुमा बिभिन्न प्रभाबकारी तालिम तथा कार्यक्रमहरु संचालन गर्दै आएको कुराको जानकारी गराउनु भएको थियो । आजको बदलिदो परिस्थितिमा महिलाहरुको बिकाश गर्नको लागि आर्थिक, सामाजिक, राजनैतिक आदि सबै क्षेत्रहरुमा संलग्नता र सहभागिताको खांचो रहेको कुरा कार्यक्रममा नव निर्वाचित अध्यक्ष श्रेष्ठले जानकारी गराउनु भयो ।

‘नारी यस्तो व्यक्तित्व हो जसको जिनमा असम्भव भन्ने शब्द नै हुदैन। नारीलाई भगवान मल्टि ( टास्क गर्न सक्ने ब्रेन फिट गरेर पठाएको छ , खालि अवसर को मात्र खाचो रहेको छ’, कार्यक्रममा उहांले भन्नुभयो ।

उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथीद्वय , मह जोडीले मिलेर काम गर्दा धेरै काम गर्न सकिने र एक अर्कालाई सपोर्ट नि हुने बताउनु भएको थियो। शासन व्यक्तिको होइन बिधि को हुनु पर्छ भने मूल नारा बोकेका जेसिज अभियान्ताहरु नै अघि बढ्नु पर्छ भनेर नव निर्वाचित अध्यक्षलाई बधाई एवं शुभकामना दिनु भएको थियो ।

कार्यक्रमको संचालन स्तुति बुढाथोकी र सिल्वी नकर्मीले गर्नु भएको थियो भने, अतिथी स्वागत सोनी श्रेष्ठले गर्नु भएको थियो ,धन्यवाद ज्ञापन अप्सरा आचार्यले गर्नु भएको थियो।

मिस:नेवा नेपालका प्रतिस्पर्धीहरुको यो:मरी

सामाजिक


काठमाडौँ — पुस १६, २०७७। 

नेप्लिज फेशन होमको आयाेजनामा याेमरी पुर्णिामाकाे शुभ अवसरमा मिस:नेवा नेपालका प्रतिस्पर्धीहरुले  यो:मरी बनाउन सिक्ने र सिकाउने कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । बिगतका बर्ष झै यस बर्ष पनि मिस नेवाहरुबाट नेवारी परिकार यो:मरी बनाएर आफनो मौलिक कला तथा संस्कृतिको जगेर्ना गरेका छन् । 

उक्त कार्यक्रमको उद्घाटन सञ्चार विज्ञ  राजेन्द्र मानन्धरले पानसमा दियो बाली उद्घाटन गर्नु भएको थियो । विगत १७ वर्ष देखि निरन्तर रुपमा नेवार कला, भाषा तथा संस्कृतिलाई जगेर्ना गर्ने उद्देश्यले स्थापित नेप्लिज फेसन हाेमले प्रत्येक वर्ष झैं यसपाली पनि १५ आौं मिस नेवा: नेपाल यहि माघकाे अन्तिममा फाईनल हुने गरि आयाेजना गर्ने र हाल १५ जना नेवार सुन्दरीहरु प्रतिस्पर्धामा उत्रेका छन् ।

मिस नेवा:हरु सुनिता डंगाेल , नितु डंगोल, संगिता महर्जन , प्रजिता श्रेष्ठ , राेशनी कुम्पाखा तथा पल्सा श्रेष्ठ द्वारा प्रतिस्पर्धि नेवारी सुन्दरीहरलाई योमरी बनाउन सिकाउनुका साथै योमरी बनाउने प्रतिस्पर्धाको आयोजना पनि गरेको थियो ।आयातीत संस्कृतिलाई भन्दा आफनो मौलिक कला तथा संस्कृतिलाई जोगाई राख्नु पर्नेमा  बिशेष जोड दिनु पर्ने नेप्लिज फेशन होमकी अध्यक्ष हेमा मानन्धरले बताउनु भयो । साथै भोलीका सन्ततीलाई पनि आज संस्कार जोगाई राख्नु पर्नेमा बिशेष जोड दिनुभयो ।

नेप्लिज फेशन होमले प्रत्येक बर्ष यो:मरी पुन्यको दिन आफनै कार्यालयमा उक्त नेवारी परिकार बनाउने गर्दछ । उक्त कार्यक्रम सञ्चार विज्ञ मानन्धरको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न भएको थियो  । कार्यक्रममा बिशेष अतिथि नेपाल क्याेकुशिन सेईसिन काईकान कराँते संघका अध्यक्ष अशोक कुमार श्रेष्ठ, गोरखापत्र संस्थानका पत्रकार दीपक बिहिन , इभेण्ट अर्गनाईजर खगेस रन्जितकार, पत्रकार तथा क्यामेरामेन भुपेन्द्र निरौला तथा समय सान्दर्भिक पत्रिकाका सम्पादक त्रिलोचन प्रधानको उपस्थिति रहेको थियो ।

हुम्लाः बहुपति प्रथाबाट आजित युवती गाउँ फर्कन मानेनन्, केटालाई विवाह गर्न कठिन

सामाजिक


हुम्ला - पुस १२

हुम्ला जिल्लाको हिमालपारिको गाउँ लिमीमा केटालाई विवाह गर्न कठिन हुन थालेको छ । जिल्लाबाट  बाहिर  विशेषगरी  काठमाडौँ  र  भारतमा  यहाँबाट अध्ययन  गर्न  गएका  युवती  गाउँ  फर्कन  इच्छुक नभएपछि  केटालाई  विवाह  गर्न  समस्या  पर्न  थालेको हो । नाम्खा  गाउँपालिका–६  को  हिमालपारिको  गाउँ लिमीका हल्जी गाउँका स्थानीय सोन्दोर्जी तामाङले लिमीमा केटालाई विवाह गर्न समस्या हुन थालेको बताए ।

उनले  सानैमा  जिल्लाबाहिर  जाने  तथा  गुम्बामा  ‘टोपेनी’  हुन जाने  युवतीले  गाउँमा  आउन  नमानेपछि  केटालाई  विवाहको  समस्या हुन थालेको उल्लेख गरे  । पहिले गाउँमा बहुपति प्रथाका कारण केटी अविवाहित बस्नुपर्ने अवस्था  थियो । अहिले  भने  जिल्लाबाहिर  गएका  युवती  गाउँ फर्कन  नमानेका  कारण  युवालाई  विवाहको  समस्या  पर्न  थालेको स्थानीयवासीको भनाइ छ ।

लिमीमा  प्रचलित  ‘बहुपति  र  नेलु  प्रथा’बाट  आजित  भएका युवतीहरू बुझेर नै यी प्रथाप्रति वितृष्णा व्यक्त गर्न थालेको स्थानीय राङ्डोल तामाङले बताए ।  यही  समस्याबाट  मुक्ति  पाउन  लिमी  गाउँबाट अध्ययन गर्न गएका युवती गाउँ फर्कन नमान्ने उनले जानकारी दिए ।  गाउँमा आए बहुपति प्रथा स्वीकार गर्नुपर्ने, यो नस्वीकारे नेलु स्वीकार गरेर बस्नुपर्ने अवस्था छ  ।

दुवै प्रथा  विकृति  हुन्  भन्ने  बुझेका  युवतीहरू  गाउँमा  आए  समस्या  हुने भएपछि गाउँ आउनै नमान्ने बिना तामाङले बताइन् ।  युवती  गाउँमा  नआएपछि  केटालाई  विवाह  गर्न  समस्या भइरहेको  वडाध्यक्ष  पाल्जोर  तामाङले  बताए ।  लिमीका  १४७ घरधुरीमा एक हजार दुई सय जनसङ्ख्या रहेको छ । आजको गोरखापत्र दैनिकमा समाचार छ ।

फेसियल हाउसको १३ औं वार्षिक उत्सव सम्पन्न

सामाजिक


काठमाडौं, १० पौष – नेपालको अग्रणी ब्यूटी सैलुन फेसियल हाउसले आफ्नो १३ औं वार्षिक उत्सव मनाएको छ । शुक्रबार राजधानी स्थित जमलमा फेसियल हाउसकी प्रबन्ध निर्देशक सुस्मा महराको सभापतित्व माझ आयोजित सो कार्यक्रम सभासद शान्ता चौधरीको प्रमुख आतिथ्यता र नेपाल महिला चेम्बरकी अध्यक्ष उर्मिला श्रेष्ठको विशेष आतिथ्यतामा सम्पन्न भएको हो ।

कार्यक्रममा नेपाल उद्योग वाणिज्य संघकी कार्यकारीणी सदस्य एवम रत्न तथा आभुसण संघकी अध्यक्ष ज्योत्सना श्रेष्ठ, नेपाल व्युटिसियन संघकी अध्यक्ष भगवती खडका नेपाल सौन्दर्य कला व्यवसायी संघकी अध्यक्ष कमला श्रेष्ठ वरिस्ठ सौन्दर्यविद प्रा. डा. राजश्री श्रेष्ठ लयायतको उपस्थिती रहेको थियो । कार्यक्रमा स्वागत मन्तब्य व्यक्त गर्दै फेसियल हाउसका संरक्षक तथा कर्पोरेट मिडिया ग्रुपका अध्यक्ष उज्वलजंग शाहले नेपालमा लगानीको सुरक्षा नहुँदा व्यवसायी बन्न गार्हो बन्ने गरेको आफुले महशुश गर्ने गरेको बताएका थिए । सोही अवसर माझ वरिस्ठ सौन्दर्यविदद्व्य प्रा. डा. राजश्री श्रेष्ठ र कमला श्रेष्ठलाई फेसियल हाउस सम्मान २०२० बाट सम्मानित गरिएको थियो । कार्यक्रम माझ प्रमुख अतिथीको आसनबाट बोल्दै नेकपाकी सचेतक शान्ता चौधरीले फेसियल हाउसले प्रवाह गर्दै आएको सेवाको तारिफ गर्नुका साथै महिला उद्यमशिलताको क्षेत्रमा विशिस्ठ योगदान पुर्याउदै आएको उल्लेख गरिन ।

कार्यक्रममा बिशेष अतिथीको आसनबाट बोल्दै नेपाल महिला चेम्बरकी अध्यक्ष उर्मिला श्रेष्ठले कोरोना महामारीका कारण महिला उद्यमीहरु बढी प्रभावित बनेको उल्लेख गर्दै कोरोनाको महामारी अझै नसकिएको हुँदा सुरक्षित भएर व्यवसाय गर्नुपर्ने बताईन । अध्यक्ष श्रेष्ठले फेसियल हाउसले आगामी दिनमा अझ सशक्त ढंगले अगाडि बढन सकोस भन्दै शुभकामना समेत व्यक्त गरिन । कार्यक्रममा नेपाल उद्योग वाणिज्य संघकी कार्यकारीणी सदस्य एवम रत्न तथा आभुसण संघकी अध्यक्ष ज्योत्सना श्रेष्ठले फेसियल हाउसको सफलताको कामना गर्दै सौन्दर्यको क्षेत्रमा छुट्टै पहिचान बनाउन सफल भएको बताईन । त्यसैगरी नेपाल व्युटिसियन संघकी अध्यक्ष भगवती खडकाले कोरोनाका कारण व्युटिसियनहरुले पेशाबाट हात धुनु परेको बताउदै सौन्दर्य पेशामा लाग्नेहरुलाई राज्यले उपेक्षा गरेको उल्लेख गरिन ।

कार्यक्रम माझ समाजसेवी अन्जु शाह सिंहले फेसियल हाउसलाई वार्षिक उत्सबको शुभकामना व्यक्त गर्दै नारीहरुलाई आत्मनिर्भर बनाउन योगदान पुर्याउदै आएको धारणा राखिन । कार्यक्रमको अन्त्यमा सभापतिको आसनबाट बोल्दै संस्थाकी प्रबन्ध निर्देशक सुस्मा महराले कोभिड पस्चात महिला दिदी बहिनीलाई व्यवसाय संचालन गर्न असहज भैरहेको उल्लेख गर्दै राज्यले सेवा सुविधा दिनु पर्ने माग राखि. । कार्यक्रम माझ फेसियल हाउसबाट सौन्दर्य कला तालिम लिने प्रशिक्षार्थीहरुलाई प्रमाण पत्र वितरण गरिएको थियो ।

बलात्कारका घटना भयावह : चार वर्षमा ९० घटना

सामाजिक


इलाम — पुस १०, २०७७। (रासस)

समाजमा बलात्कारका घटना भयावह बनेको देखिएको छ । इलाममा चार वर्ष (२०१७–२०२०) मा ९० वटा बलात्कारका घटना भएको देखिन्छ । अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक)का अनुसार सन् २०१७ मा ३२, ०१८ मा २३, ०१९ मा २१ र ०२० मा १४ बलात्कारका घटना भएका थिए । यस्तै सन् २०१६ मा ११, २०१५ मा २१ र २०१४ मा ११ बलात्कारका घटना भएका थिए । यसमध्ये बलात्कारमा पर्नेमा बालिका बढी देखिन्छ ।

इन्सेकका अनुसार सन् २०१७ मा बलात्कारका ३२ घटनामा २२ बालिका र १० महिला, सन् ०१८ मा बलात्कारका २३ घटनामा १५ बालिका र आठ महिला तथा सन् ०१९ मा बलात्कारका २१ घटनामा बालिकाको सङ्ख्या १३ र महिलाको सङख्या आठ थियो । पछिल्लो चार वर्षमा आत्महत्याका २६५, बलात्कारका ९०, घरेलु हिंसा ८५, बहुविवाह १७, हत्या १५, मानव बेचबिखन आठ, बलात्कारपछि हत्या तीन, जातीय विभेद र कुटपिट दुई÷दुई र बालविवाह भएको इन्सेकको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।

यस वर्ष सबैभन्दा अन्य घटनाका तुलनामा आत्महत्याको घटना बढी भएको छ । यस वर्ष ११४ वटा आत्महत्याका घटना देखिएको इन्सेक इलामका प्रतिनिधि कोकिला ढकालले जानकारी दिनुभयो । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका महिला र बालिका बलात्कारको शिकार हुने गरेको प्रतिनिधि ढकालले जानकारी दिनुभयो । आर्थिक सङ्कट टार्नका लागि काम गर्नुपर्ने बाध्यता हुनाले बलात्कारमा पर्न सक्ने जोखिम रहेको उहाँले बताउनुभयो । परपुरुषसँग मात्र नभई अभिभावकबाट बलात्कृत हुने क्रम बढेको बताइएको छ । हिंसाका घटना घरभित्रैबाट शुरु हुने र तिनै घटना बलात्कारसम्म पुग्ने गरेको मानवअधिकारकर्मीको भनाइ छ ।

घटना ढाकछोप गर्न मिलापत्र गर्नेदेखि पीडितलाई मार्नेसम्मका जघन्य अपराधका घटनासमेत बढेकाले यसबाट बच्न सचेतनाका कार्यक्रम ल्याउन आग्रह गरिएको छ । यता जिल्ला प्रहरी कार्यालय इलामका प्रमुख नवीनराज राईले महिला बढी प्रभावित भएकाले न्यूनीकरणका लागि विभिन्न तालीमका कार्यक्रम ल्याइएको जानकारी दिनुभयो । मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटना बढेकाले महिलालाई उत्प्रेरणा दिने कार्यक्रम ल्याइएको राईले बताउनुभयो ।

चाँडो फैलिने नयाँ कोरोना भाइरस

सामाजिक


बेलायतमा व्यापक फैलिएको यो भाइरसलाई खोपले कत्तिको काम गर्छ?
काठमाडौँ — पुस ८, २०७७। द न्यूयोर्क टाइम्स

लामो समयको अन्यौलपछि पछिल्लो साता जब धमाधम वितरित खोपले महामारीविरुद्ध आशाका किरणहरू जगाउँदै थियो, त्यतिबेलै युरोपतिरबाट चिन्ताजनक समाचार पनि आउन थाल्यो।

गत सप्ताहान्तमै बेलायतका अधिकारीहरूले उक्त मुलुकमा अझ बढी संक्रामक प्रवृत्तिको कोरोना भाइरसको नयाँ प्रजाति भेटिएको जानकारीका साथ खतराका घन्टी बजाउन सुरू गरे। 

लन्डन सहर र त्यसआसपासका क्षेत्रमा यो भाइरस तीव्र विस्तार भएको जानकारीका साथ प्रधानमन्त्री बोरिस जोन्सनले गत मार्चयताकै सबभन्दा कडा लकडाउन घोषणा गरे।

'भाइरसले जब उसको आक्रमणको तौरतरिका बदल्छ, त्यतिखेर हामीले पनि रक्षात्मक उपायमा फेरबदल गर्नैपर्छ,' ' प्रधानमन्त्री जोन्सनको भनाइ थियो।

आवतजावतमा कडाइ थाल्नेबित्तिकै लन्डनको रेलवे स्टेसनमा एकाएक भीड लाग्न सुरू भएको थियो। उनीहरू सबै सहरबाट निस्केर बाहिर जान चाहन्थे। त्यसैगरी यो नयाँ प्रजातिको भाइरस संक्रमण नियन्त्रण गर्न सकिएला कि भन्ने आशाले युरोपका अन्य मुलुकले आ–आफ्ना सीमानाकामा बेलायती पर्यटकलाई छेक्न पनि सुरू गरेका थिए। नेपालले पनि बेलायत वा त्यहाँ ट्रान्जिट भएर आउन बुधबार राती १२ बजेबाट रोक लगाउने घोषणा गरेको छ।

उता दक्षिण अफ्रिकामा पनि उस्तै प्रकारको नयाँ भाइरस देखा पर्न थाल्यो जुन बेलायतको जस्तै परिवर्तित भएको यसमा संलग्न वैज्ञानिकहरू बताइरहेका थिए। दक्षिण अफ्रिकामा गत नोभेम्बर मध्यदेखि संकलन गरिएको अनुवांशिक नमूनामध्ये झन्डै ९० प्रतिशतमा यो नयाँ प्रकारको भाइरस देखापरेको थियो।

यो नयाँ भाइरसले वैज्ञानिकहरूलाई चिन्तित तुल्याए पनि उनीहरूका निम्ति आश्चर्यजनक भने थिएन। संसारभर आफ्नो प्रभाव फिँजाउन सफल कोरोना भाइरसले सबैतिर अनेक तवरबाट हजारौं किसिमका थुप्रै स–साना परिवर्तन आफूमा देखाउँदै जान थालेको अध्येताहरूले रेकर्ड गरिसकेका थिए।

भाइरसको कुनै कुनै प्रजातिले भने ठूलो जनसंख्यामा एकै प्रकारले आफ्नो उपस्थिति जनाइरहेको थियो। त्यस्तो एकैखाले भाइरस मात्र देखिने अवस्था भाग्यवश मात्र हुन्थ्यो। त्यो भाग्य खोप, मानिसमा बढ्दो प्रतिरोधक क्षमताजस्ता कुराले अन्य भाइरस निमिट्यान्न भएकाले आउँथ्यो। अनुसन्धाताहरूले अझ फैलिन सक्नेगरी अनुकूल हिसाबले भाइरसमा सजिलै परिवर्तन हुनसक्ने वा शरीरको प्रतिरोधी क्षमता छल्न सक्ने पहिल्यै अनुमान लगाएका थिए।

'यो कडा चेतावनी थियो। यसप्रति हामी अत्यन्त सावधान हुनुपर्थ्यो,' सियाटलस्थित फ्रेड हटचिन्सन क्यान्सर रिसर्च सेन्टरका इभोलुसनरी बायोलोजिस्ट जेसी ब्लुम भन्छन्, 'यस किसिमको भाइरसमा हुने परिवर्तन अवश्यम्भावी थियो जुन अब सबैतिर विस्तार हुनेछ। हामी वैज्ञानिक समुदायले यो परिवर्तन नियाल्ने र यसमध्ये कुन कत्तिको प्रभावकारी छ भनेर छुट्याउने काम गर्नु जरुरी छ।'

भाइरसको बेलायती प्रजातिमा २० किसिमका परिवर्तन देखिएका छन्। तीमध्ये कतिपय मानव कोषमा प्रभाव पार्न सक्ने किसिमका छन्। 

'यस किसिमको परिवर्तनबाट सिर्जित प्रजातिले अझ तीव्र रूपमा संक्रमित पार्न सक्ने देखिन्छ,' बेलायत सरकारको वैज्ञानिक सल्लाहकारका साथै स्कटल्यान्डस्थित सेन्ट एन्ड्रयुज विश्वविद्यालयमा संक्रामक रोग विशेषज्ञसमेत रहेकी म्युज सेभिक भन्छिन्।

सेभिकका अनुसार ल्याबमा अहिलेसम्म परीक्षण गरेर पुष्टि भइनसके पनि 'मोडलिङ'का आधारमा जाँच गर्द यो नयाँ प्रकारको भाइरस अघिल्लोभन्दा ७० प्रतिशत बढी प्रभावकारी ढंगले संक्रमित हुने देखिएको छ।

'मेरो विचारमा हामीले यसबारे थप अनुसन्धानात्मक तथ्यांक केलाउन जरुरी छ,' उनी भन्छिन्, 'यस्ता कुराहरू मानिसका आनीबानीसँग पनि जोडिएको हुनसक्ने तथ्यलाई हामीले ठाडै नकार्न पनि सक्दैनौं।'

उता दक्षिण अफ्रिकामा पनि वैज्ञानिकहरूले महामारी विस्तारमा मानवीय आनीबानी प्रभावकारी हुने फेला पारिसकेका थिए। त्योबेलासम्म अहिलेजस्तो संक्रमणका मामलामा नयाँ परिवर्तनको विस्तार भइसकेको थिएन।

अहिले धमाधम लगाउन सुरू भएको खोपले पनि रोक्न नसक्नेगरी भाइरस विकास हुन सक्नेतर्फ बेलायती घोषणाले बढी सतर्क गराउन चाहेको थियो।

विशेषगरी भाइरल अनुवांशिक कोडमा हुने एक जोडी परिवर्तनले बढी चिन्ता गराएको थियो जसले केही निश्चित एन्टिबडीमा थोरै मात्र प्रभाव देखाउँथ्यो। तर, अहिले नयाँ आएका खोपको प्रभावकारिता खुम्च्याउने गरी नयाँ भाइरस उत्पत्ति हुन महिना होइन, केही वर्ष नै लाग्ने तर्क थुप्रै विज्ञहरूले गरेका थिए।

'भएभरका रोग प्रतिरोधी र एन्टिबडी अचानक एकैपटक प्रभावहीन बनाइदिने गरी कुनै एउटै विपत्तिपूर्ण परिवर्तन हुनेछ भनेर चिन्तित हुनु जरुरी छैन,' डा. ब्लूम भन्छन्, 'त्यसनिम्ति समयसँगै थुप्रै भाइरल परिवर्तनका प्रभाव थपिँदै जानुपर्छ र यो प्रक्रियामा केही वर्ष लाग्नेछ। कुनै एउटा स्विच थिच्नेबित्तिकै बल्ने/निभ्ने जस्तो प्रक्रिया होइन यो।'

बेलायतको छरछिमेकमा भने यो बैज्ञानिक अध्ययनबारे कमै चासो पाइन्छ। नयाँ प्रकारको भाइरसबाट चिन्तित नेदरल्यान्ड्सले यसलाई बोकेर ल्याउने यात्रीबाट आफूकहाँ सर्न नदिन बेलायतसँगको हवाइ सम्पर्क आइतबारदेखि आगामी जनवरी एक तारिखसम्म रोकेको बताइसकेको छ।

इटालीले पनि हवाइ यात्रा बन्द गरेको छ भने बेल्जियमका अधिकारीले बेलायततिरबाट विमान वा रेलबाट आउने यात्रुलाई आइतबार २४ घन्टा रोक लगाएको थियो। उता जर्मनीले पनि बेलायत र दक्षिण अफ्रिकाबाट आउने यात्रीलाई सक्दो घटाउने हिसाबले नियम अघि सार्न थालेको छ।

त्यसैगरी फ्रान्स, अस्ट्रिया र आयरल्यान्डले पनि आवतजावतमा रोक लगाउने प्रक्रियामा अघि बढ्न खोजिरहेको जानकारी त्यहाँका स्थानीय मिडियाहरूले दिएका छन्। स्पेनले भने हवाइ यात्रुको ओहोरदोहोर नियन्त्रित गर्न एकीकृत योजना ल्याउन भन्दै युरोपियन युनियनलाई आग्रह गरिरहेको छ। अझ पर अमेरिकामा पनि न्यूयोर्क राज्यका गभर्नर एन्ड्रयु कोमोले बेलायततिरबाट आउने विमान रोक लगाउन ट्रम्प प्रशासनलाई सिफारिस गरिसकेको छ।

भारतले डिसेम्बर ३१ सम्म र नेपालले बुधबार मध्यरातबाट अर्को सूचना जारी नहुन्जेल बेलायतबाट आउन रोकेको छ।

बेलायतमा भने यातायात अधिकारीहरूले अत्यधिक आवतजावत हुने स्थानहरू, विशेषगरी रेलवे स्टेशनमा केबल अत्यावश्यक यात्रु मात्र उपस्थित गराउन थप प्रहरी परिचालन गरिने जानकारी दिएका छन्। स्वास्थ्यमन्त्री म्याट हेनककले आइतबार एक सन्देशमा रेलहरूमा भीडभाड बढाउने यात्रीलाई 'असाध्यै गैरजिम्मेवार' भनेर उल्लेख गरिसकेका छन्। प्रधानमन्त्री जोन्सनले लगाएको निषेधाज्ञा महिनौं लम्बिन सक्ने जानकारी पनि उनले दिएका छन्।

अरू भाइरसजस्तै कोरोना पनि आफ्नो रूपमा परिवर्तन गरिरहन सिपालु छ। यस्ता केही अनुवांशिक परिवर्तनले भाइरस कमजोर बनाउन पनि सक्छन्, कुनैले अझ धेरै प्रभावकारी बनाइदिन पनि।

वैज्ञानिकहरू पछिल्लो प्रकारसँग बढी सावधान छन्। विशेषगरी लाखौं मानिसमा खोप लगाइसकेपछि भाइरसले नयाँ प्रकारमा आफूलाई रुपान्तर गर्न बाध्य हुनेछ। यस्तो अवस्थामा हुने परिवर्तनले आफूलाई कसरी बचाउने र रोग प्रतिरोधीसँग कसरी लड्ने भन्ने हिसाबले उसको विकास हुन सक्छ। अहिले नै पनि भाइरसमा साना परिवर्तन भइसकेका छन्। यस्ता परिवर्तन संसारभर आ-आफ्नै रूपमा अनेक किसिमबाट भइरहेका छन्। परिवर्तनहरूले भाइरसलाई नै मद्दत गरिरहेको देखाइरहेको छ।

यो परिवर्तनले एन्टिबडीको संवेदनशीलतालाई प्रभावित पार्ने काम गरिरहेको छ। यसलाई प्राविधिक हिसाबले 'द ६९–७० डिलिसन' नाम दिइएको छ। यो नामले अनुवांशिक कोडमा एउटा हराएको अक्षर संकेत गर्छ। यस्तो अवस्था डेनमार्कका तीन वटा मिंक (न्याउरी मुसा जस्तै एक प्रकारको जनावर)मा देखिएको थियो। यही अवस्था बेलायतका मानिस र रोग प्रतिरोधी शक्ति असाध्यै कम भएका बिरामीहरूमा फेला परेको थियो।

'यो संक्रमण मजाले विस्तार भइरहेको छ र जुनसुकै समय पनि यसनिम्ति अनुकूल हुने देखिएको छ,' गत साता मात्र यस विषयमा अध्ययन गरेका युनिभर्सिटी अफ क्याम्ब्रिजका संक्रामक रोग विशेषज्ञ डा. रवीन्द्र गुप्ता भन्छन्, 'तर, हामीले भनेका कुरा अर्थात् यो भाइरस परिवर्तिन हुनेछ भन्नेतर्फ मानिसका ध्यान आकर्षित भइरहेको छैन।'

नयाँ अनुवांशिक अवस्थाले कोरोना भाइरसको सतहमा 'स्पाइक प्रोटिन' परिवर्तन गरिदिन्छ। यसले गर्दा मानव कोषलाई संक्रमित गरिदिन मद्दत पुग्छ। यस किसिमको अनुवांशिक अवस्थाको भाइरस सन् २०२० को सुरूतिर थाइल्यान्ड र जर्मनीमा देखिएको थियो। त्यसै वर्षको अगस्टमा डेनमार्क र बेलायतमा व्यापक भएको थियो।

'सुरूमा त वैज्ञानिकहरूले नयाँ कोरोना भाइरस यथाअवस्थामै रहन्छ र खोप बनिसकेपछि त्यसले तयार पार्ने प्रतिरोधी क्षमताबाट यो बच्न सक्ने छैन भन्ने नै ठानेका थिए,' लन्डनस्थित क्वीन म्यारी युनिभर्सिटीकी क्लिनिकल एपिडिमियोलोजिस्ट डा. दिप्ती गुरदासानी भन्छिन्, 'तर बितेका केही महिनाको अनुभवले यसमा परिवर्तन हुन्छ भन्ने स्पष्ट पारिदिएको छ।'

पछिल्लो समय ठूलो जनसंख्यालाई खोपका लागि तयार पार्दा यो परिवर्तित भाइरस व्यापक रूपमा फैलिने प्रवल सम्भावना रहेको पनि उनी औंल्याउँछिन्।

भर्खरै तयार भएका थुप्रै रिपोर्टहरूले दुईभन्दा बढी एन्टिबडी मिलेर बन्ने 'मोनोक्लोनल एन्टिबडी' वा 'कनभ्यालेसेन्ट सेरम' दिइएका कुनै पनि व्यक्तिमा रोग प्रतिरोधीले कोरोना भाइरस फेला पार्नै नसकिने अवस्थामा पुग्न सक्ने देखाएको छ। तर मानिसको शरीरभित्रको सम्पूर्ण रोग प्रतिरोधी प्रणाली सौभाग्यवश धेरै नै शक्तिशाली हुन्छ।

अहिले खोप तयार पार्ने फाइजर–बायो एन टेक र मोडर्नाका उत्पादनहरू आफ्नो सतहमा 'स्पाइक प्रोटिन' तयार पार्ने कोरोना भाइरसमा मात्र प्रभावकारी हुन सक्छ। तर, प्रत्येक संक्रमित व्यक्तिले यो प्रोटिनका लागि ठूलो मात्रामा अनि जटिल किसिमका एन्टिबडीको भण्डार लगाउने काम पनि गरिदिन्छ।

'यसको अर्थ भाइरसका अघिल्तिर हजारौं ठूला बन्दुकहरू तेर्सिएका हुन्छन्,' न्यूयोर्कस्थित अल्बर्ट आइन्स्टाइन कलेज अफ मेडिसिनका संक्रामक रोग विशेषज्ञ कार्तिक चन्द्रन भन्छन्, 'छोटकरीमा भन्नुपर्दा कोरोना भाइरसले जतिसुकै उपाय लगाएर भाग्न खोजे पनि हाम्रो शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीले पत्ता लगाएरै छाड्छ।'

शरीरको प्रतिरोधी प्रणालीबाट बच्न भाइरसलाई थुप्रै तहमा परिवर्तन हुनुपर्ने हुन्छ र ती प्रत्येक परिवर्तनले शरीरको सुरक्षा प्रणालीको प्रभावकारिता कम पनि पारिरहेको हुन्छ। 'इन्फ्लुएन्जा' जस्ता केही भाइरसले त्यस्तो परिवर्तन असाध्यै छिट्छिटो थुपारेर राखिरहेको हुन्छ। तर, दादुराजस्ता भाइरस भने यस्ता परिवर्तन असाध्यै सुस्त गतिमा थुपार्छन्।

डा. ब्लूमका अनुसार इन्फ्लुएन्जा जस्ता भाइरसले पनि शरीरको प्रतिरोधी प्रणालीबाट बच्न पर्याप्त मात्रामा परिवर्तन हुन पाँचदेखि सात वर्ष लगाउँछ। शुक्रबार मात्रै उनको ल्याबले नयाँ रिपोर्ट प्रकाशित गरेको छ जसले 'कमन कोल्ड कोरोना भाइरस'ले पनि प्रतिरोधी प्रणालीबाट बच्न आफूमा परिवर्तन ल्याउने उल्लेख छ। तर, त्यस्तो परिवर्तन वर्षौं लगाएर हुने पनि रिपोर्टमा प्रष्ट पारिएको छ।

अहिलेको महामारी बेला संक्रमण मात्रा अत्यधिक हुनसक्छ जसले 'न्यू कोरोना भाइरस'मा चाँडै नै विविधता उत्पन्न गरिदिन सक्छ। तर अहिले पनि विश्वको ठूलो जनसंख्या संक्रमणबाट मुक्त अवस्थामै रहनाले वैज्ञानिकहरूलाई आशावादी बनाएको छ।

'शरीरको प्रतिरोधीबाट बच्न सक्रिय तवरले कुनै गतिविधि हुन्छ भने त्यसबाट म धेरै आश्चर्यचकित हुने छैन,' स्वीट्जरल्यान्डको युनिभर्सिटी अफ बर्नकी मोलेकुलर इपिडेमियोलोजिस्ट इम्मा होडक्रोफ्ट भन्छिन्, 'अहिलेसम्म थोरै मात्र मानिस संक्रमित भएको स्थितिमा भाइरसमा त्यस्तो परिवर्तन नदेखिएला। तर लामो समयमा, अझ विशेषगरी धेरै मानिसलाई खोप दिइँदै गर्दा यसले के गर्दोरहेछ भन्ने हेर्न हामी पनि उत्सुक छौं।'

डा. होडक्रोफ्टका अनुसार एक वर्षभित्रै झन्डै ६० प्रतिशत जनसंख्यालाई खोप लगाउने र त्यस क्रममा संक्रमण पनि ज्यादा फैलिन नदिने जुन लक्ष्य लिइएको छ, त्यसले भाइरसमा उल्लेख्य संख्यामा परिवर्तन हुन दिने कमै सम्भावना राख्छ।

यति हुँदाहुँदै पनि वैज्ञानिकहरूले नयाँ विकसित भाइरसतर्फ सुक्ष्म नजर लगाएर परिवर्तन नियाल्नु जरुरी छ किनभने यसले खोपलाई कम प्रभावी पारिदिन सक्छ।

सियाटलस्थित फ्रेड हटचिन्सन क्यान्सर रिसर्च सेन्टरका इभोलुसनरी बायोलोजिस्ट ट्रेभर बेडफोर्डका अनुसार वैज्ञानिकहरूले खोप नवीकरण गर्ने क्रममा अरू भाइरसको परिवर्तन नियमित नियाल्दै आएकामा अब त्यस्तै सजगता कोरोना भाइरसका मामिलामा पनि जरुरी छ।

'जसरी हरेक वर्ष रुघाखोकीबाट बच्न सुइ लगाइन्छ, त्यसरी नै यी तमाम थपिएका कुराको समाधानसहित कोरोनाको पनि सुइ लगाएको कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ,' उनी भन्छन्, 'मेरो विचारमा आम रूपमा त्यो नै उपयुक्त हुनेछ।'

अहिलेका निम्ति राम्रो समाचार के भने, जुन प्रविधि फाइजर–बायो एन टेक र मोडर्ना जस्ता खोपले अपनाएका छन्, त्यसले हामीलाई परम्परागत खोपमा भन्दा अझ बढी सुधार र नवीकरणको अवसर दिनेछ। डा. बेडफोर्डका अनुसार नयाँ खोपले ठूलो मात्रामा रोग प्रतिरोधी प्रभाव पनि बढाउनेछ। यसले कोरोना भाइरसलाई आउने वर्षमा थुप्रै परिवर्तनको आवश्यकता रहनेछ। त्यसपछि खोपले फेरि अर्को मोड समातिसक्नेछ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार अहिलेलाई भने 'सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन' र यस्ता अन्य सरकारी निकायहरूले यस्तो राष्ट्रिय प्रणाली नै तयार पार्नु जरुरी हुनेछ जसले तथ्यांकको भरपर्दो रेकर्ड सुरक्षित राखोस्। उदाहरणका निम्ति खोप लगाइसकेपछि पनि कसैमा यदि संक्रमण देखिन्छ भने त्यस्ता घटना र त्यसका तथ्यांक छुट्नु भएन।

'अब हामीलाई आवश्यक पर्नेबित्तिकै अझ विशेष रूपमा भन्नुपर्दा खोप लगाउने तयारी चलिरहँदा वैज्ञानिक र सरकारहरूका लागि यी तथ्यांक भण्डार भरपर्दो हुनु जरुरी हुनेछ,' डा. होडक्रोफ्ट भन्छिन्, 'तर, आम मानिस भने यस्ता कुरालाई लिएर आत्तिनु जरुरी छैन।'

(द न्यूयोर्क टाइम्सका लागि अपूर्वा मन्दाभिलीले लेखेको स्टोरीको भावानुवाद। यो रिपोर्टका निम्ति लन्डनबाट इसाबेला क्वाइ, ब्रसेल्सबाट माटिना स्टेभिस ग्रिडनेफ र दक्षिण अफ्रिकाबाट सेरि फ्रिन्कले सघाएका छन्।)   

(सेतोपाटी)

साउथवेस्टन स्कुललाई तेस्रो अन्तराष्ट्रिय अवार्ड’

सामाजिक


काठमाण्डौँको बसुन्धारामा अवस्थित साउथवेस्टन स्कुलले अर्को अन्तराष्ट्रिय स्तरको स्कुल अवार्ड जितेको छ । ‘प्रतिष्ठित अन्तराष्ट्रिय विद्यालय’विधाअन्तर्गतको उत्कृष्ट अन्तराष्ट्रिय अवार्ड स्कुललेप्राप्त गरेको हो । ‘शिक्षामा उत्कृष्टताका लागिअन्तराष्ट्रिय केन्द’ र ‘कला, संस्कृति र शिक्षाको स्थिरताको लागि समाज’को संयुक्त आयोजनामा भारतको नयाँ दिल्लीबाट भचुअलरुपमा सञ्चालित ‘अन्तराष्ट्रिय शिक्षाशिखर सम्मेलन र पुरस्कार’ कार्यक्रममा उक्त अवार्ड घोषणा गरिएको थियो ।

 

उक्त ‘अन्तराष्ट्रिय शिक्षाशिखर सम्मेलन र पुरस्कार’ कार्यक्रममा नेपाल, भारत, फिलिपिन्स, नाइजेरिया, मलेसिया, इन्डोनेसिया, साउदी अरेयिबा, मेक्सिको, थाइल्यान्ड लगायत५० भन्दा बढी देशका २५० भन्दा बढी संस्था तथा व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो । ‘पोस्ट कोभिड परिदृष्यमा जीवन र आजीविकाको लागि समग्र शिक्षा – अगाडिको बाटो’ विषय बस्तुमाआयोजित उक्त सम्मेलनमा ‘योग्य सम्पन्न शैक्षिक संस्थाहरूका लागि विशिष्ट पुरस्कार’ भन्ने नाराका साथ विभिन्न विधाका पुरस्कारहरू वितरण गरिएको थियो ।उक्त भर्चुअल कार्यक्रममा साउथवेस्टन स्कुलको तर्फबाट स्कुलका प्रिन्सिपल रमेश अधिकारी सहभागी भएका थिए ।

 

एक बर्षको अवधिमा विद्यालयले प्राप्त गरेको यो तेस्रो अन्तराष्ट्रिय अवार्ड हो । यस अघि विद्यालयले २०१९ डिसेम्बरमा दुबईको अमिट युनिभर्सिटी द्वारा दुबईमा आयोजित एक कार्यक्रममाअन्तराष्टिय स्कुल अवार्डअन्तर्गत साउथवेस्टन स्कुलले एक्सिलेन्स टिचिङ अवार्ड प्राप्त गरेको थियो । त्यस्तै ‘ग्लोबल स्कुल अवार्ड’ र ‘इडु नेसन टिभी’द्वारा १२ अक्टोबर २०२० मा आयोजित एसियाको पहिलो भर्चुअल अन्तराष्ट्रिय सभामा साउथवेस्टन स्कुलका प्रिन्सिपल रमेश अधिकारीले ‘ग्लोबल स्कुल अवार्ड’ अन्तर्गत ‘बेस्ट प्रिन्सिपल २०२०’ प्राप्त गर्नु भएको थियो ।

 

कोभिड १९ को असरले विद्यालयहरू बन्द रहेको अवस्थामा स्कुलले गरेको शैक्षिक गतिविधि समेतलाई आधार बनाई उक्त अवार्ड साउथवेस्टन स्कुललाई प्रदान गरिएको हो । स्कुलले भचुअल शिक्षण प्रक्रियामा अपनाएका शिक्षण पद्धतिहरू, परियोजना मूलककार्य, श्रव्यदृष्य कक्षा, मौखिक तथा लिखित नियमित मूल्याङकन पद्धति, विद्यालयको भौतिक पूर्वाधार, विद्यालयका उपलब्धि आदिलाई मूल्यङ्कनको आधार बनाइएको थियो । स्कुलले एक पछि अर्को अन्तराष्ट्रिय अवार्ड प्राप्त गरेकोले स्कुल अन्तराष्ट्रिय स्तरको गुणस्तरीय शिक्षा दिन सफल रहेको पुष्टि भएको कुरा स्कुल सञ्चालन समितिकाअध्यक्ष टीकाराम महराले बताए ।

 

शिक्षा क्षेत्रमालामो समयदेखि आवद्ध व्यक्तिहरूबाट सञ्चालित साउथवेस्टनले पी. जी. (प्ले ग्रुप) देखि पी. एच. डी. सम्मको शिक्षाप्रदानगर्दै आएको छ ।