इजरायल र इरानबीच लगातार आठ दिनदेखि जारी सैन्य झडपको बीचमा कूटनीतिक पहलले गति लिएको छ। बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीका विदेशमन्त्रीहरू जेनेभामा इरानी उपविदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीसँग वार्तामा जुटिरहेका छन्। यो बैठक इजरायल–इरान तनाव शान्त पार्ने प्रयासस्वरूप आयोजित गरिएको हो।

बेलायती विदेशमन्त्री डेभिड ल्यामीले वार्ताअघि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै भने, “आगामी दुई साताभित्र कुनै न कुनै सहमतिमा पुग्नु अत्यावश्यक छ, अन्यथा परिस्थितिले गम्भीर मोड लिन सक्छ।”

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि आफ्नो प्रशासनले इरानविरुद्ध प्रत्यक्ष कारबाही गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा छिट्टै निर्णय गर्ने बताएका छन्। ट्रम्पको यो भनाइले पश्चिमी मुलुकहरूलाई अझ बढी सचेत बनाएको छ।

परमाणु विवादको छायाँ

वार्ताको मूल विषय इरानको परमाणु कार्यक्रम नै रहेको बताइएको छ। जर्मन कूटनीतिक स्रोतका अनुसार, “इरानले आफ्नो परमाणु योजना पूर्णरूपले शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि मात्र भएको विश्वास दिलाउनुपर्नेछ।”

इजरायल भने यसमा दृढ छ—उसको भनाइ छ कि इरानले गुप्त रूपमा परमाणु हतियार विकास गरिरहेको छ, जुन उसको राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि गम्भीर खतरा हो। तसर्थ, इजरायली नेतृत्वको प्राथमिकता इरानको त्यो क्षमता पूर्णरूपमा नष्ट गर्नु रहेको छ।

यता इरानले भने सधैंजसो जस्तो यसपटक पनि आफ्नो कार्यक्रम सार्वजनिक उपयोगका लागि मात्र रहेको दाबी गरेको छ।

युद्धमैदानको स्थिति

वार्ताका साथसाथै युद्धको मैदान पनि शान्त भएको छैन। लगातार आठौँ दिन पनि इजरायल र इरानबीच हवाई आक्रमण चलेका छन्।

इजरायली सेनाले तेहरानमा रहेको क्षेप्यास्त्र निर्माण केन्द्र लगायतका रणनीतिक स्थानहरूमा आक्रमण गरेको पुष्टि गरेको छ। तर इरानी पक्षले क्षतिको औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।

त्यस्तै, इरानले पनि जवाफी कारबाही गर्दै इजरायलको दक्षिणी क्षेत्रमा पर्ने बेर्शेबा शहरको प्राविधिक पार्कमा बलिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको छ। इजरायली आपत्‌कालीन सेवाका अनुसार, उक्त आक्रमणमा कम्तीमा ७ जना नागरिक घाइते भएका छन्।

युरोपेली मुलुकहरू कूटनीतिक समाधान खोज्न सक्रिय भइरहेका बेला अमेरिका र इजरायल सैन्य विकल्प पनि विचार गरिरहेका छन्। आगामी दुई साताभित्र कूटनीतिक पहल सफल भएन भने, परिस्थितिले अझ हिंसात्मक मोड लिन सक्ने आकलन गरिँदैछ।