इजरायल, इरान, कतार र अमेरिकाबीचको हालको तनावपूर्ण अवस्था केही समयका लागि शान्त देखिए पनि म​ध्य​ पूर्व अझै संवेदनशील नै रहेको छ।

२०२५ जुन २३ मा अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको मध्यस्थतामा इजरायल र इरानबीच १२ दिन लामो युद्धपछि युद्धविरामको घोषणा गरिएको थियो। इरानले बिहान ४ बजेबाट आक्रमण रोक्ने निर्णय गरेपछि करिब १२ घण्टापछि इजरायलले पनि युद्धविराममा सहमति जनाएको थियो। तर युद्धविराम लागू हुनु अघि दुवै पक्षले केही सीमित मिसाइल आक्रमणहरू गरेका थिए। इजरायलले तेहरान नजिकैका इरानी सैन्य संरचनाहरूमा आक्रमण गर्‍यो भने इरानले इजरायलको बियरसेभासहितका सहरहरूमा मिसाइल आक्रमण गर्‍यो।

जुन २३ मै इरानले अमेरिकी सैन्य बेस रहेको कतारको अल उदैद एयर बेसमा १४ वटा मिसाइल प्रहार गर्‍यो, जसमा ६ वटा मिसाइल लक्ष्यमा पुग्नुअघि नै रोकिएका थिए। कतारले अधिकांश मिसाइललाई रोक्न सफल भएको थियो र कुनै मानवीय क्षति भएको थिएन। ट्रम्पले यसलाई “कमजोर जवाफ” भन्दै अमेरिकी चेतावनीहरूका कारण क्षति हुन नपाएको प्रतिक्रिया दिएका थिए।

युद्धको प्रारम्भ जुन महिनाको मध्यतिर इजरायली मोसादको ड्रोन र हवाई आक्रमणबाट भएको थियो, जसमा इरानी मिसाइल संरचना र आणविक केन्द्रहरू नष्ट गरिएको थियो। जवाफमा इरानले इजरायलतर्फ सयौं ड्रोन र ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको थियो जसले केही नागरिकलाई घाइते बनाएको थियो र इजरायलको आइरन डोम प्रणालीलाई निकै व्यस्त बनाएको थियो। यसै क्रममा इरानले फारस खाडीको रणनीतिक महत्वको क्षेत्र होरमुज जलडमरूमध्य बन्द गर्न सक्ने धम्की दिएको थियो, तर हालसम्म त्यो निर्णय कार्यान्वयनमा आएको छैन।

कतारले यस तनावग्रस्त अवस्थामा मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गर्दै युद्धविराम सम्झौता गराउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यद्यपि कतारमा रहेको अमेरिकी बेसमाथि इरानले मिसाइल आक्रमण गरे पनि, कतारले सबै पक्षसँग संवाद कायम राखी कूटनीतिक पहललाई अगाडि बढाएको छ।

अमेरिकाले आफ्नो सैन्य उपस्थिति अझ सुदृढ बनाउन USS Gerald R. Ford क्यारियर स्ट्राइक समूहलाई खाडी क्षेत्रमा तैनाथ गरेको छ। अमेरिकन कंग्रेसमा केही सदस्यहरूले इरानमाथिको आक्रमणबारे जानकारी नदिइएकोमा असन्तुष्टि जनाउँदै वॉर पावर्स रिजोल्युसनमार्फत कार्यकारी निर्णयमाथि संसदको निगरानी कायम गर्न माग गरेका छन्।

हाल युद्धविराम औपचारिक रूपमा लागू भए पनि दुबै पक्षले आंशिक रूपमा यसको उल्लंघन गरेका छन्। इरानसँग अझै पनि हेज्बोल्लाह, इराकी मिलिसिया, होथी विद्रोहीहरू जस्ता अप्रत्यक्ष रणनीतिक साधनहरू छन् जसलाई प्रयोग गरेर यो संकटलाई पुनः चर्काउन सक्छ। आगामी दिनहरूमा अमेरिका, इरान र इजरायलबीचको कूटनीतिक प्रयासले यो युद्ध शान्तिपूर्ण अन्त्यतर्फ जान्छ वा पुनः भड्किन्छ भन्ने निर्भर गर्नेछ।