युक्रेनका राष्ट्रपति भोलिदिमिर​ जेलेनेस्कीले रुसी राष्ट्र​प​ति भ्लाद​मिर​ पुटिन​लाई ‘युद्धको दास’ भन्दै कडा टिप्पणी गरेका छन्। जर्मनीमा आयोजित Munich Security Conference मा सम्बोधन गर्दै उनले रुसमाथि पर्याप्त अन्तर्राष्ट्रिय दबाब सिर्जना नभएसम्म दिगो र विश्वसनीय शान्ति सम्भव नहुने स्पष्ट पारे।

उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाले शान्ति प्रक्रियाका क्रममा अधिकांश दबाब युक्रेनमाथि मात्र केन्द्रित गरेको र रुसमाथि अपेक्षित कडाइ नदेखाएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरे। तथापि, उनले आगामी हप्ता अमेरिकाको मध्यस्थतामा रुससँग हुने वार्ता सफल र सार्थक होस् भन्ने आशा व्यक्त गरे। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले सन् १९४५ पछि युरोपमा देखिएको सबैभन्दा ठूलो युद्ध अन्त्य गराउन पहल गरिरहेको उनले उल्लेख गरे।

सन् २०२२ फेब्रुअरीमा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको युद्ध अन्त्यका प्रयासस्वरूप यसअघि Abu Dhabi, United Arab Emirates मा दुई चरणका वार्ता सम्पन्न भइसकेका छन्। ती वार्तालाई रचनात्मक भनिए पनि ठोस उपलब्धि हासिल हुन सकेको छैन। अब पुनः Geneva, Switzerland मा त्रिपक्षीय वार्ता हुने तय भएको छ।

जेलेन्स्कीले जेनेभामा हुने वार्ता गम्भीर, परिणाममुखी र सबै पक्षका लागि उपयोगी हुने अपेक्षा व्यक्त गरे। तर उनले इमानदारीपूर्वक स्वीकार गर्दै कहिलेकाहीँ वार्ताका सहभागीहरू बिल्कुल फरक–फरक विषयमा केन्द्रित भएको जस्तो अनुभव हुने बताएका छन्।

उनले युरोपेली देशहरूलाई पनि औपचारिक रूपमा वार्तामा सहभागी गराउनुपर्नेमा जोड दिए। उनका अनुसार युरोप वार्ताको टेबलमा लगभग अनुपस्थित रहनु ठूलो रणनीतिक कमजोरी हो। उनले स्पष्ट सुरक्षा प्रत्याभूतिबिना शान्ति दिगो नहुने चेतावनी दिँदै भने, “जहाँ सुनिश्चित सुरक्षा व्यवस्था हुँदैन, त्यहाँ युद्ध पुनः फर्किने जोखिम रहन्छ।”

वार्तामा सबैभन्दा विवादास्पद विषयमध्ये एक रुसको माग हो—डोनेत्स्क क्षेत्रका बाँकी भूभागबाट युक्रेनी सेना पूर्णरूपमा फिर्ता हुनुपर्छ। युक्रेनले एकतर्फी फिर्ता अस्वीकार गर्दै भविष्यमा रुसले पुनः आक्रमण नगर्ने सुनिश्चित गर्न पश्चिमी राष्ट्रहरूबाट दीर्घकालीन सुरक्षा प्रत्याभूति मागेको छ। जेलेन्स्कीका अनुसार अमेरिकाले युद्धपछिको १५ वर्षे सुरक्षा व्यवस्था प्रस्ताव गरेको छ, तर युक्रेनले २० वर्ष वा त्योभन्दा लामो अवधिको प्रत्याभूति आवश्यक ठानेको छ।

उनले रुसले युद्धविराम अनुगमन संयन्त्र तथा युद्धबन्दी आदान–प्रदानलाई औपचारिक रूपमा स्वीकार गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार हाल रुससँग करिब ७ हजार युक्रेनी सैनिक रहेका छन् भने युक्रेनसँग ४ हजारभन्दा बढी रुसी सैनिक रहेका छन्। उनले अमेरिकी राष्ट्रपतिबाट केही मात्रामा दबाब महसुस गरेको स्वीकार गर्दै शान्तिको अवसर नछुटाउन आग्रह गरिएको बताए।

मुख्य सम्बोधनका क्रममा जेलेन्स्कीले सन् १९३८ को Munich Agreement सँग वर्तमान अवस्थाको तुलना गर्दै इतिहासबाट पाठ सिक्नुपर्ने धारणा राखे। उनले चेतावनी दिए कि युक्रेनलाई विभाजन गरेर युद्ध भरपर्दो रूपमा अन्त्य हुन्छ भन्ने विश्वास गर्नु भ्रम हुनेछ, जस्तै चेकोस्लोभाकियालाई बलिदान गर्दा युरोप ठूलो युद्धबाट जोगिन्छ भन्ने सोच अन्ततः गलत सावित भएको थियो।