'आर्थिक क्षेत्रमा गरिनुपर्ने सुधारका विषयमा हामीले बारम्बार ध्यानाकर्षण गराउदै आएका छौं': अध्यक्ष राजेन्द्र मल्ल
News Desk
Jan-19 तारिख 08:24 बिहान

 

नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष राजेन्द्र मल्लले आर्थिक क्षेत्रमा गरिनुपर्ने सुधार र चालिनु पर्ने कदमका विषयमा चेम्बरले सम्वन्धित निकायमा बारम्बार ध्यानाकर्षण गराउदै आएको बताउनु भएको छ ।  नेपाल चेम्बर अफ कमर्सद्धारा बुधबार आयोजित अर्थतन्त्र ः अबको बाटो विषयक कार्यक्रमलाई संबोधन गर्ने क्रममा उहाँले उक्त कुरा राख्नुभएको हो । उपप्रधान एवं अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको उक्त कार्यक्रममा पूर्व अर्थमन्त्री डा युवराज खतिवडा र  अर्थविद् डा स्वर्णिम वाग्ले विशिष्ट अतिथिका रुपमा कार्यक्रममा उपस्थित रहनु भएको थियो ।

अर्थतन्त्र : अबको बाटो विषयक कार्यक्रममा नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष राजेन्द्र मल्लले गर्नुभएको सम्वोधनको अंश  

१)नेपाल चेम्बर अफ कमर्सले आयोजना गरेको अर्थतन्त्र ः अवको बाटो विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा उपस्थित यहाँहरु सवैलाई हार्दिक स्वागत अभिवादन गर्दछु । यहाँहरुको गरिमामय उपस्थितिले हामीलाई अत्यन्तै गौरवान्वित तुल्याएको निवेदन गर्दछु । मुख्यत ः मुलुकको सर्वाङ्गीण विकास एवं आर्थिक सम्बृद्धिका लागि  निजीक्षेत्रको सारथीको रुपमा सरकारलाई संस्थागत सहयोग गर्ने अभिप्रायले २००७ सालमा नेपाल चेम्बर अफ कमर्सको स्थापना भएको थियो । निजी क्षेत्रको सवै भन्दा पुरानो चेम्बरको सांगठनिक सञ्जाल हाल मुलुकभर विस्तार भएको छ । ७० भन्दा बढी मित्र राष्ट्रहरुका चेम्बरसंग समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर सम्पन्न भई आपसी हित र आर्थिक सम्बृद्धिका क्षेत्रमा सह–कार्यहरु भइरहेका छन् । 

२)कोभिड १९ को महामारीका कारण उत्पन्न परिस्थिती हुँदै पछिल्लो समय रुस–युक्रेन युद्धले विश्वव्यापी रुपमा आपूर्ति र मूल्य श्रृङखलालाई गम्भिर असर गरेको छ भने नेपाली मुद्राको निरन्तर अवमुल्यन भईरहेको छ । बजेट र मौद्रिक नीतिको प्रभावकारी समन्वय नहुँदा अर्थतन्त्रले अपेक्षित गती लिन सकेको छैन । पछिल्लो समय तरलता अभावसंगै उच्च व्याजदर, पुँजिगत खर्च समयमा नैहुन नसक्ने, राजश्वले चालु खर्च पनि धान्न नसक्ने लगायतका समस्याले आर्थिक गतिविधी सामान्य अवस्थामा फर्किन सकेको छैन । मुलुकमा निर्वाचन सम्पन्न भएर नयाँ सरकार गठन भएको छ ।विगत केहीवर्ष देखि मुलुकको अर्थतन्त्रले लय गुमाउँदै गएको आभास भएको छ । पछिल्ला तथ्याङकले अर्थतन्त्रको बाह्य क्षेत्रमा झिनो सुधार देखिएपनि आन्तरिक पाटो अझै पनि जोमिख मुक्त हुन सकेको छैन । करिव साढे ८ प्रतिशतको मुल्यवृद्धि तरलतामा चाप , पूजिगत खर्चको कछुवागति, र व्याजदर वृद्धि लगायतका कारणले अर्थतन्त्रलाई चापमा पारिरहेको छ । 
आर्थिक विकास र नीतिगत स्थायीत्वका लागि नेपाल चेम्बर अफ कमर्सले सरकारसंग निरन्तर हातेमालो गर्दै आएको छ । अर्थतन्त्रको वर्तमान अवस्था र नीतिगत सुधारका लागि चालिनुपर्ने केही कदमबारे चेम्बरले सम्माननीय प्रधानमन्त्री र माननीय उपप्रधान एवं अर्थमन्त्री, माननीय उपप्रधानएवं गृहमन्त्रीलाई सुझाव सहितको ध्यानकर्षण वुझाएको यससभामा अवगत गराउन चाहन्छु । 

३)अपार सम्भावना भएर पनि मुलुकको अर्थतन्त्रले किन गति लिन सकिरहेको छैन ? नीतिगत अस्थिरता वा राजनीति के कारणले हो । नीतिगत अफ्ठयाराहरु चिर्दै आर्थिक विकास र समृद्धिका लागि आगामी बाटो के हुन सक्छ भन्ने विषयमा आजको यो कार्यक्रम फलदायी हुनेछ भन्ने हामीले अपेक्षा गरेका छौं ।
उत्पादन वृद्धि, लगानीमैत्री वातावरण एवं व्यवसायिक गतिविधीलाई बढाएर अर्थतन्त्रलाई अगाडी बढाउनुको विकल्प छैन । आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणका लागि लगानी मैत्री बातावारण, कृषि, पूर्वाधार विकास, सूचना प्रविधि पर्यटन एवं जलश्रोतलाई मुख्य प्राथमिकतामा राखेर अघि बढ्नु आजको आवश्यक्ता हो । यसकालागि ठोस योजना र सुशासन पहिलो सर्त हो । 
उच्च ब्याजदरले उद्योगी व्यवसायीका साथै समग्र ऋणीहरु आक्रान्त बनेको अवस्था छ । दोहोरो अंकको आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने सरकारी लक्ष्य पुरा गर्नका लागि एकल अंकको ब्याजदर कायम गरिनुपर्दछ भन्ने चेम्बरले आवाज उठाउँदै आएको छ । २०७८ चैत मसान्त देखिनै बढेको बैंकदरले वित्तिय क्षेत्रलाई असन्तुलित बनायो । बंैकदर घट्यो भने बेसरेट पनि घट्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ । बंैक वित्तिय संस्थाले बेस रेटमा लिने प्रिमियम पनि व्यक्ति अनुसार फरक हुँदा यसले समस्या उत्पन्न गरेको छ । कसैलाई ०.५ प्रतिशत र कसैलाई ६ प्रतिशत सम्म प्रिमियम लिँदा ठूलालाई चयन र सानालाई ऐन जस्तै भएको छ 

४)अर्थतन्त्रको वाह्य क्षेत्र केही हदसम्म सुधारकै अवस्थामा देखिएको छ । विदेशी विनिमय संचिति मंसिर मसान्त सम्म ९ अर्व ८२ करोड डलर रहेको छ । शोधानान्तरस्थिती पनि ४५ अर्व ८७ करोडले बचतमा छ । रेमिट्यान्स पनि २३ प्रतिशतले वृद्धि भई ४ खर्व ८० अर्व हाराहारीमा पुगेको छ । यसले बाह्य क्षेत्रमा कही सुधार देखिएको छ ।तर आन्तरिक पाटो अझै पनि जोखिम युक्त नै छ । सरकारको पुँजिगत खर्च जम्मा १४ प्रतिशतमा सिमित छ । केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहमा हुन नसकेको पुँजिगत खर्चको ९० ५देखि ९५५रकम बैक तथा वित्तिय संस्था मार्फत चलायमान गर्न सकियो भने यसले बजारमा तरलता सिर्जना गर्न सहयोग पुग्ने देखिन्छ । नेपाल राष्ट्र बैंकबाट जारी भएको “चालु पुँजी कर्जा मार्गदर्शन २०७९” परिमार्जन गरि २०८२ असार सम्म पु¥याइएको छ । चालुपुँजी कर्जामा ठूला तथा साना दुवैखाले ऋणीहरुलाई ४० प्रतिशत नै कायम गरिनुपर्दछ । 
चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा राजश्व ८३ अर्व रुपैयाले कम संकलन भएको छ । सरकारी राजश्वले चालु खर्च धान्न पनि मुस्किल भएको छ । चालु खर्च ३७ अर्व ९१ करोड रुपैयाले घाटामा देखिएकोछ । खुला सीमाको फाईदा उठाएर झण्डै ४५ प्रतिशत सम्म अवैध व्यापार भईरहेको छ । भन्सार प्रशासन सुधार हुन नसक्दा राजश्व संकलन प्रभावित भईरहेको छ । करको दायरा वृद्धि गर्नका लागि नागरिकता संगै प्यानकार्ड पनि अनिवार्य गरिनुपर्दछ भन्ने चेम्बरको माग रहेको छ । यस्तै डिजिटलाईज माध्यमबाट नगद कारोबार गर्ने व्यवस्थालाई प्रोत्साहन र उद्यारो कारोवारलाई निरुत्साहित गरिन अत्याआवश्यक छ । यसका लागि सरकारसंग सहकार्य गर्न चेम्बर अफ कमर्स सदैव तयार छ । 
व्यापार घाटा प्रत्येक वर्ष बढ्दै जानु मुलुकका लागि दुख लाग्दो कुरा हो । गत वर्ष १७ खर्व २० अर्व व्यापार घाटा पुगेको थियो । यो वर्ष मंसिरसम्म ५ खर्व ९७ अर्व व्यापार घाटा पुगेको छ । आयत जीडीपीको करिव ३४ प्रतिशत हुदा निर्यातको हिस्सा केवल ७ प्रतिशत छ । यसले हामीलाई निकै चिन्तित तुल्याएको छ । 

५)आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रका लागि कृषि ः
कृषि प्रधान मुलुक नेपालका लागि प्रविधिमा आधारिक खेति प्रणालीको विकास गर्न ढिलाई भईसकेको छ । कृषिको बैज्ञानिकीकरण, यान्त्रीकरण, आधुनिकीकरणका मार्फत आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणका लागि ठोस नीतिगत व्यवस्था गर्न सरकारको ध्यानकर्षण गराउन चाहान्छु ।  पछिल्लो समय सरकारले जमिनमा ५० वर्ष सम्मका लागि लिजको व्यवस्था गरेको छ । जुन स्वागत योग्य छ । कृषि कर्जा प्रवाह गर्दा खेत किन्नेलाई नभई खेती गर्ने किसानलाई उपलव्ध गराउने सरकारी नीति हुनुपर्दछ  । 
यस्तै जुडीबुटी उत्पादन र प्रशोधन, हस्तकला एवं नेपालमा उत्पदित सामाग्रीहरुको ब्राण्डिङ गरि प्रर्वद्धन तथा निर्यात बढाउन आवश्यक छ । कानून बनाएर गाँजाको निर्यात गर्ने वातावराण बनाउनुपर्दछ । गाँजाबाट औषधि संगै कपडा जन्य बस्तु पनि उत्पादन गर्न सकिने र अन्तराष्ट्रिय बजारमा निर्यात गर्न सकियो भने विद्यमान व्यापार घाटा कम गर्न मद्धत पुग्नेछ भन्ने हाम्रो विश्वास छ । 
यस्तै सातै प्रदेशमा निर्यात प्रर्वद्धनका लागि एक्सपोर्ट हाउसको अवधारणका लागि चेम्बरको आग्रह छ ।

६) जलविद्युतमा लगानी ः
मुलुकमा ८३ हजार मेगावट क्षमता भएपनिहाल मुलुकमा मुस्किलले २२सय मेगावट हाराहारीमा मात्रै विद्युत उत्पादन भईरहेको छ । जलविद्युतमा हुने लगानीको प्रतिफल सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ । हामी निजी क्षेत्रले पनि सरकारसंग सहकार्य गरिरहेका छौं । गत वर्खायाममा नेपालले साढे १० अर्व भन्दा बढीकोविद्युत निर्यात गरेको थियो । यद्यपी हिउँदमा अहिले पनि भारतबाट आयत गर्नुपर्ने अवस्था छ । नेपाल , भारत र बंगलादेश त्रिदेशीय समझदारी मार्फत विद्युत निर्यातको पहल गर्न ढिलाई गर्नु हुदैन भन्ने चेम्बरको ठम्म्याई छ । पश्चिम सेती, बुढी गण्डकी जस्ता आयोजनालाई तत्काल निर्माणको बाटो खुला गर्नुपर्दछ । 

७) पर्यटन र हवाई कनेक्टीभिटी ः
वुद्ध जन्मस्थल लुम्विनीमा भैरहवा अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल र पर्यटकीय नगरी पोखरा अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आईसकेको छ । यसलाई थप प्रभावकारी बनाउन आवश्यक छ । विभिन्न मुलुकमा सीधा हवाई सम्पर्क सञ्जाल विस्तारका लागि सरकारले छिट्टै पहल गरोस भन्ने आग्रह गर्दछौ ।यस्तै ठमेल, पोखरा, चितवन लगायतका पर्यटकका आकर्षक गन्तव्य ठाउँमा आवश्यक सुरक्षा प्रदान गरि रात्रिकालिन व्यवसायी सञ्चालनमा ल्याउन सकिए रोजगारी सिर्जना संगै पर्यटन व्यवसाय वृद्धि हुनेछ । 

८) सूचना प्रविधि ः
आईटी सर्भिसले तीव्र फड्को मारिरहेको छ । यो क्षेत्रमा युवा आईटी इिन्जिनियर हरुलाई स्वदेशमै राखी अन्तराष्ट्रिय  ठूला आईटी कम्पनीको व्याकपका रुपमा काम गराउन सकिन्छ । केही शुरुवात पनि भईसकेको छ । यसलाई जीटुजी माध्यमबाट थप सवल बनाई नेपाललाई आईटी हवका रुपमा विकास गरिनुपर्दछ । 
समग्रमा, मुलुकको सर्वाङ्गीण विकासका लागि गनुपर्ने थुपै कार्यहरु छन् । त्यसैले मुख्य मुख्य विषयहरुलाई मात्र मैले यससमारोहमा संक्षेपमा निवेदन गरेको छु । साथै आर्थिक क्षेत्रमा गरिनुपर्ने सुधार र चालिनु पर्ने कदमका विषयमा हामीले सम्वन्धित निकायमा बारम्बार ध्यानाकर्षण गराउदै आएका छौं । सरकार र निजी क्षेत्रबीच हातेमालो गर्दै लगानीको वावतारण बनाएर आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण गर्न आवश्यक छ । 

९)अन्त्यमा अर्थतन्त्रमा हाल देखिएको समस्या र आगामी भविश्यको मार्गनिर्देशन तय गर्न आजको कार्यक्रम महत्वपुर्ण हुनेछ भन्ने मैले अपेक्षा गरेको छु । कार्यक्रममा उपस्थित सम्पुर्ण महानुभावहरुलाई आजको कार्यक्रममा स्वागत गर्न चाहान्छु । 
धन्यवाद ।

धेरै पढिएको