दार्चुलाको मालिकार्जुन गाउँपालिका–७ उकुमा रहेको ऐतिहासिक उकु महलको उत्खनन कार्य सुरु भएको छ। पुरातत्व विभागको टोलीले महल क्षेत्रमा पुगेर उत्खनन र अनुसन्धानको थालनी गरेको हो।

लामो समयदेखि संरक्षण र पुनर्निर्माणको पर्खाइमा रहेको उकु महलमा सुरु भएको यस प्रक्रियाले यसको संरक्षण र धार्मिक, सांस्कृतिक पर्यटनको सम्भावनालाई उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। भग्नावशेष क्षेत्रमा चट्टानमा कुँदिएका शिलालेख र मूर्तिहरू भेटिएका छन्।

प्रारम्भिक अध्ययनले महत्त्वपूर्ण शिलालेख र ढुङ्गामा कुँदिएका कलाकृति सुरक्षित संकलन गरिने देखाएको छ। टोलीले भग्नावशेष वरपर रहेका चट्टान र शिलालेखहरू सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्दै संरक्षित राख्ने कार्यमा ध्यान दिएको छ।

यस क्षेत्रमा विगतमा पनि उत्खनन भएको भए पनि यसपटक थप गहिरो अनुसन्धान र विस्तृत अभिलेखीकरण गर्न एक महिने योजना अघि सारिएको छ। उत्खननका क्रममा मन्दिर, दरबारका भग्नावशेष, कोटघर, र विभिन्न आकृतिका ढुङ्गाका मूर्तिहरू फेला परेका छन्।

महललाई मध्यकालीन सभ्यताको एक महत्त्वपूर्ण अवशेषका रूपमा लिइएको छ। किंवदन्तीअनुसार, यस स्थानलाई कुनै समय कत्युरी राज्यको राजधानी मानिएको थियो। ऐतिहासिक दस्तावेजले यस क्षेत्रमा किल्ला, मन्दिर र शिलालेखहरूको उल्लेख गर्दै यसको सांस्कृतिक महत्त्व पुष्टि गरेका छन्।

यस प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउन स्थानीय तहको सहकार्य र चासोले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। उत्खनन र संरक्षणको निरन्तरता सुनिश्चित गर्न यस क्षेत्रमा पर्यटन र सांस्कृतिक जागरणका लागि प्रयास भइरहेको छ।

भग्नावशेष क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण हिस्सा संरक्षण र अनुसन्धानमार्फत उजागर गर्ने लक्ष्यसहित पुरातात्त्विक काम अगाडि बढाइएको छ। यसले क्षेत्रीय इतिहास, संस्कृति, र धार्मिक पर्यटनको विकासमा नयाँ सम्भावना खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।