- स​रोज ओझा

सन २०२४ नेपाली जनताका लागि राजनीतिक अस्थिरता, सत्तासमीकरणका खेल, भ्रष्टाचारका आरोप, र विपत्तिपछि देखिएको सरकारी लाचारीले चिन्हित रह्यो। वर्षभरि सत्ताको अदलबदल, दलहरूबीचको सहकार्य र टकराव, संक्रमणकालीन न्यायको अवरोध, तथा भीआईपीमाथि लागेको भ्रष्टाचार र मानव तस्करीका मुद्दाहरूले देशको राजनीतिक परिदृश्यलाई तरंगित गर्यो।  

सत्ता संघर्ष र सरकारको अदलबदल

वर्षको सुरुवातमा नेपाली कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको गठबन्धन सरकार थियो। तर, सत्तालिप्साका कारण २१ फागुनमा एमाले र माओवादी फेरि सत्तामा आए।  

- फागुन गठबन्धन: माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले कांग्रेसलाई सरकारमा अड्काउदै काम गर्न नसक्ने आरोप लगाए।  

- चार महिनापछि फेरि भत्कियो: असारमा गठबन्धन फेरि फुटेर कांग्रेस–एमालेले दुईतिहाइको शक्तिशाली सरकार बनाए। स्थिरता र संविधान संशोधनको नारा दिए पनि सरकार आलोचनाबाट मुक्त रहन सकेन।  

मुख्य आरोपहरू:

1. भ्रष्टाचारको आरोप : भीआईपीहरूमाथि ठगी र अनियमितताको आरोप लाग्यो।  

2. बाढीपहिरो व्यवस्थापन असफलता: असोजको विपत्तिमा सरकारले उद्धार र राहतमा असक्षमता देखायो।  

3. विपक्षी आवाजहरू दबाउने प्रयास: सत्ता र शक्तिको आडमा आलोचकहरूलाई पाखा लगाइयो।  

निर्वाचनको वर्ष

- राष्ट्रियसभा निर्वाचन (माघ ११):१९ सिटका लागि भएको चुनावमा कांग्रेस र माओवादी गठबन्धनले वर्चस्व जमाए। एमालेले एकमात्र सिट जित्यो।  

- प्रतिनिधि तथा प्रदेश उपनिर्वाचन (वैशाख १५): एमालेले माओवादीको समर्थनमा जित हात पार्यो।  

- स्थानीय तह उपनिर्वाचन (मंसिर १६): कांग्रेसले ७ सिट गुमायो, माओवादीले ११ सिट जित्दै उकालो लाग्यो।  

संक्रमणकालीन न्याय र कानुनी ब्रेकथ्रु

विस्तृत शान्ति सम्झौताअनुसार हुनुपर्ने संक्रमणकालीन न्यायको व्यवस्था १८ वर्षपछि टिआरसी ऐन संशोधनमार्फत अघि बढ्यो।  

- ऐन प्रमाणीकरण: १३ भदौमा राष्ट्रपतिबाट ऐन प्रमाणित गरिए पनि कार्यान्वयन रोकियो।  

- आयोग गठनमा ढिलाइ: सरकारले सिफारिस समिति बनाए पनि पदाधिकारी सिफारिस गर्न असफल भयो।  

भ्रष्टाचार, ठगी मुद्दाहरू

वर्षभरि भीआईपीहरूमाथि ठगी, भ्रष्टाचार र मानव तस्करीका गम्भीर आरोपहरू लागे।  

1. रवि लामिछाने (रास्वपा सभापति):सहकारी ठगी प्रकरणमा प्रहरी हिरासतमा।  

2. लीलाबल्लभ अधिकारी (कोशी प्रदेश मन्त्री): नक्कली परिचयपत्र बनाएर जापान लैजाने प्रयासपछि राजीनामा।  

4. मोहन बस्नेत र ज्ञानेन्द्र कार्की: दूरसञ्चार उपकरण खरिदमा भ्रष्टाचार आरोप।  

5. शेरबहादुर देउवाकी पत्नी आरजु राणा: सरकारी जग्गा हडपेको आरोप।  

सक्रिय राजनीतिमा पूर्वराष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति

- विद्यादेवी भण्डारी: एमालेमा फर्केर सक्रिय राजनीति गर्ने संकेत।  

- नन्दकिशोर पुन: माओवादीमा पुनः प्रवेशको तयारी।  

आन्तरिक दलगत विवादहरू

- माओवादीमा विरोधको स्वर:उपमहासचिव जनार्दन शर्माले प्रचण्डको कार्यशैलीको विरोध गर्दै विभाजनको सम्भावना देखाए।  

-एमालेमा नेतृत्व टकराव:ओली र अन्य वरिष्ठ नेताहरूबीच नेतृत्वको औचित्यमाथि प्रश्न उठे।  

सन २०२४ नेपाली राजनीतिमा अस्थिरता, भ्रष्टाचार, र सार्वजनिक असन्तोषले भरिएको वर्ष रह्यो। राजनीतिक दलहरूको सत्ता मोह, नीति निर्माणमा ढिलासुस्ती, र प्राकृतिक विपत्तिको सामना गर्न सरकारको असफलताले जनताको विश्वास टुट्दै गएको देखिन्छ। संविधान संशोधन र संक्रमणकालीन न्यायका नाममा देखिएको गतिरोध तथा भीआईपीहरूको विवादले आगामी वर्ष थप चुनौतीपूर्ण हुने संकेत देखाउँछ।