काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन) को अध्यक्षतामा बिहीबार आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ को लेखा परीक्षणको प्रवेश बैठक सम्पन्न भएको छ। प्रमुखको कार्यकक्षमा आयोजित बैठकमा उपप्रमुख सुनिता डंगोल, उपमहालेखापरीक्षक इन्दु विष्ट, नायब महालेखापरीक्षक ताराप्रसाद पाण्डे, निर्देशक कल्पना अर्याल पोखरेल, लेखापरीक्षण अधिकारीहरू र महानगरपालिकाका विभागीय प्रमुखहरू उपस्थित थिए।  

बैठकमा प्रमुख शाहले आर्थिक ऐनमा प्रदेश सरकारले गैरजिम्मेवार ढंगले संशोधन गरेर स्थानीय तहलाई मनोरञ्जन शीर्षकमा प्राप्त हुने राजस्व कटौती गरेको प्रति चिन्ता व्यक्त गरे। उनले क्यासिनो, स्काई वक र मेला महोत्सवमा लिइने शुल्कको उदाहरण दिँदै राजस्व संकलनमा आएको गिरावटप्रति असन्तोष जनाए।  

उनका अनुसार—  

- आकाशे सिसाको पुलमा ५ प्रतिशत शुल्कबाट वार्षिक २३ लाख ८६ हजार राजस्व प्राप्त भइरहेकामा हाल ५० हजार रुपैयाँमा झारिएको छ।  

- क्यासिनोमा खर्च गरिएको रकममा ५ प्रतिशत शुल्क तोकिएको स्थानमा प्रतिटिकट ५० रुपैयाँ मात्र तोकिएको छ।  

- मेला, कन्सर्ट, सर्कसमा ५ प्रतिशत कर तोकिएकोमा प्रतिदिन १५ हजार रुपैयाँ मात्र तोकिएको छ।  

शाहले यस्तो नीतिगत भ्रष्टाचारलाई लेखापरीक्षणका क्रममा सम्बोधन गर्नुपर्ने धारणा राखे।  

वित्तीय अनुशासन र सुशासनमा प्रतिबद्धता  

महानगर प्रमुख शाहले नियामक निकायबाट प्राप्त सुझावहरू योजना तथा कार्यक्रम तर्जुमा हुँदै कार्यान्वयनसम्म पालना गरिएको बताए। साथै, विभागीय प्रमुखहरूलाई परीक्षणका क्रममा आवश्यक विवरणहरू छिटो उपलब्ध गराउन निर्देशन दिए।  

शाहले वित्तीय सुशासन र आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीलाई अझ बलियो बनाउन नियामक निकायबाट आवश्यक सहयोगको अपेक्षा व्यक्त गरे। 

उपप्रमुख सुनिता डंगोलले कानुनी अधिकारहरूलाई करदाताप्रति जिम्मेवार भएर प्रयोग गर्दै परीक्षण कार्य सम्पन्न गर्ने विश्वास व्यक्त गरिन्।  

लेखापरीक्षणको प्रक्रिया

परीक्षणका क्रममा—  

- आर्थिक विवरणहरू, अघिल्लो परीक्षणबाट उठाइएका विषयहरू, सुधारका सिफारिसहरू, तथा वित्तीय उत्तरदायित्व कानुनबमोजिम अपनाइएका प्रक्रिया जाँच गरिन्छ।  

- आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली, खर्च व्यवस्थापन, वित्तीय जोखिमको मूल्याङ्कन, र आन्तरिक लेखा परीक्षणको प्रभावकारिता विश्लेषण गरिन्छ।  

महानगरले ३ चरणमा लेखा परीक्षण गर्दै आएको छ—  

1. पूर्वलेखापरीक्षण:१ लाख ५० हजारसम्मका भुक्तानीमा।  

2. आन्तरिक लेखा परीक्षण: छुट्टै एकाइद्वारा।  

3. अन्तिम लेखा परीक्षण: महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट।

परीक्षणको तयारी र निर्देशन

महानगरपालिकाले वित्तीय सुशासन सुनिश्चित गर्न ३५ वटा एकाइहरूको छुट्टाछुट्टै परीक्षण गर्ने योजना बनाएको छ।  

वित्त विभागका प्रमुख डा. शिवराज अधिकारीका अनुसार, केन्द्र, ३२ वडा, हनुमानढोका दरबार संरक्षण कार्यक्रम, र जग्गा एकीकरण योजनाको परीक्षणमार्फत प्रारम्भिक प्रतिवेदन तयार गरिनेछ।  

यसैबीच, प्रशासन विभागले पुस १६ गते जारी परिपत्रमार्फत परीक्षण अवधिभर अधिकारीहरूलाई बिदामा नबस्न निर्देशन दिएको छ।  

बैठकले महानगरपालिकाको वित्तीय अनुशासन, पारदर्शिता, र सुशासनलाई सुदृढ गर्दै लेखापरीक्षण प्रक्रियामा पारदर्शिता कायम राख्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएको छ। प्रमुख शाहले स्थानीय सरकारका अधिकारको संरक्षण गर्दै राजस्व व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउने योजनामा नियामक निकायको सहकार्य महत्वपूर्ण हुने उल्लेख गरेका छन्।