ताप्लेजुङ, नेपाल – पाथीभरा केबलकार निर्माणलाई लिएर उत्पन्न तनाव पुनः चर्किएको छ। [मिति] मा भएको हिंसात्मक झडपमा कम्तीमा १३ जना घाइते भएका छन्, जसमा सुरक्षाकर्मी तथा प्रदर्शनकारीहरु परेका छन्। स्थानीय प्रशासनले स्थिति नियन्त्रणमा लिन पानीका फोहरा, सात राउन्ड अश्रुग्यास र सामान्य लाठीचार्ज गर्नुपरेको जनाएको छ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी (प्रजिअ) नेत्रप्रसाद शर्माका अनुसार, सुरक्षाकर्मीले अत्यधिक संयमता अपनाएका कारण उनीहरु नै धेरै घाइते भएका छन्। उनले नेपाल प्रहरीका ६ जना र सशस्त्र प्रहरी बलका ५ जना सुरक्षाकर्मी घाइते भएको पुष्टि गरे। त्यस्तै, केबलकार परियोजनाको विरोध गरिरहेका पहिचान पक्षधर समूहका १ जना प्रदर्शनकारी घाइते भएका छन्। उद्धारका लागि खटिएको एम्बुलेन्स चालक समेत आक्रमणमा परेका छन्।

विवादको मूल कारण

पाथीभरा केबलकार निर्माण धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने एउटा महत्त्वाकांक्षी परियोजना हो। तर, ‘नो केबलकार समूह’ नामक एक पक्षले यसको विरोध गर्दै आएको छ। उनीहरुले यसले स्थानीय पर्यावरण, आदिवासी पहिचान तथा धार्मिक स्थलको पवित्रतामा असर पार्ने दाबी गर्दै आएका छन्।

ताजा झडप तब सुरु भयो जब उक्त समूहका सदस्यहरू, जो क्षमा पूजा गर्न भेला भएका थिए, जबरजस्ती निर्माण स्थलभित्र प्रवेश गर्न खोजे। सुरक्षाकर्मीहरूले उनीहरूलाई रोक्ने प्रयास गर्दा तनाव बढ्यो र प्रदर्शनकारीहरूले ढुंगामुढा गर्न थाले। त्यसपछि प्रशासनले बल प्रयोग गरेर भीड तितरबितर गरेको थियो।

हिंसा र क्षति

प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार प्रदर्शनकारीहरूले सुरक्षाकर्मीहरूसँग हात हालाहाल समेत गरे। झडपका क्रममा प्रदर्शनकारीहरूले सुरक्षाकर्मीको ढाल, मेघाफोन तथा अन्य उपकरण तोडफोड गरे। उद्धारका लागि खटिएको एम्बुलेन्समा समेत ढुंगा प्रहार गरियो, जसले गर्दा यसको अगाडिको सिसा फुट्यो। त्यस्तै, मानव अधिकारकर्मी तथा रेडक्रस स्वयंसेवकहरूलाई जबरजस्ती क्षेत्रबाट हटाइयो, र उनीहरूको गाडी समेत तोडफोड गरियो।

प्रजिअ शर्माले राजनीतिक नेताहरू राजेन्द्र महतो र रकम चेम्जोङलाई घटनालाई उग्र बनाउन मुख्य भूमिका खेलेको आरोप लगाएका छन्। उनले भनेअनुसार, यी नेताहरूको संलग्नताले प्रदर्शनलाई हिंसात्मक बनाएको हो।

यातायात बन्दको घोषणा

एम्बुलेन्स चालक तथा अन्य यातायातकर्मीहरूमाथि आक्रमण भएको विरोधमा पाथीभरा यातायात सेवा प्रा. लि.ले उक्त क्षेत्रमा यातायात सेवा बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ। साँझ जारी गरिएको विज्ञप्तिमा ९ गतेदेखि मेची राजमार्ग, तमोर करिडोर, धरान-बसन्तपुर-गुफा मार्ग तथा ताप्लेजुङ प्रवेश गर्ने अन्य सबै सडकहरूमा यातायात पूर्ण रूपमा बन्द गरिने जनाइएको छ।

यातायात व्यवसायीहरूले आक्रमणकारीहरूमाथि कडा कानुनी कारबाहीको माग गरेका छन्। यस यातायात अवरोधले स्थानीय यातायात तथा व्यापारमा ठूलो असर पार्ने देखिएको छ।

समाधानका प्रयासहरू

धार्मिक अगुवा, स्थानीय समुदायका प्रतिनिधि तथा मानव अधिकार समूहहरूले सरकार तथा प्रदर्शनकारीहरूलाई वार्तामा बसेर समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्। एकातिर, केबलकार परियोजनाले धार्मिक पर्यटन र आर्थिक अवसरहरूलाई प्रवर्द्धन गर्ने दाबी गरिएको छ, भने अर्कातिर, यसको विरोध गर्ने समूहहरूले पवित्र स्थलको मौलिकता र स्थानीय समुदायको अधिकार सुरक्षित गर्नुपर्ने बताइरहेका छन्।

यदि समाधानका लागि कुनै पहल गरिएन भने आगामी दिनहरूमा थप हिंसात्मक झडपहरू हुन सक्ने संकेत देखिएको छ। हाललाई, ताप्लेजुङ तनावग्रस्त अवस्थामा छ, जहाँ सुरक्षाकर्मी उच्च सतर्कतामा रहेका छन् र सार्वजनिक यातायात ठप्प छ।