News Desk
काठमाडौं, वैशाख २८, २०८२ | नेपाली विद्यार्थीले अध्ययनका लागि चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो नौ महिनामा (साउनदेखि चैत मसान्तसम्म) कुल १ खर्ब ३ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ बराबरको विदेशी मुद्रा विदेश लगेका छन्। यो तथ्यांक नेपाल राष्ट्र बैंकले हालै सार्वजनिक गरेको वित्तीय तथा आर्थिक स्थिति प्रतिवेदन मा उल्लेख गरिएको हो।
गत वर्ष सोही अवधिमा ९५ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ विदेश गएकाे थियो, जसको तुलनामा यो वर्ष शिक्षासम्बन्धी विप्रेषणमा ८ अर्बभन्दा बढी वृद्धि देखिएको छ। यसले विदेशी शिक्षामैत्री प्रवृत्ति अझ गहिरिँदै गएको संकेत गर्छ।
त्यही अवधिमा, नेपालबाट विदेश भ्रमणमा गएका नागरिकले ६६ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ खर्च गरेका छन्। राष्ट्र बैंकका अनुसार सेवा खाता अन्तर्गतको भ्रमण व्यय १ खर्ब ७० अर्ब ३९ करोड पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १९ प्रतिशतले बढी हो।
यसमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा शिक्षाको नै छ, तर व्यापार, स्वास्थ्य तथा व्यक्तिगत भ्रमणको खर्च समेत उल्लेख्य रहेको देखिन्छ।
उता नेपाल घुम्न आएका विदेशी पर्यटकहरूले भने ६६ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ मात्र खर्च गरेका छन्। यसरी, भ्रमण आयको तुलनामा व्यय उच्च देखिँदा सेवा व्यापार घाटा बढ्दो छ — यो अवधि अन्तर्गत खुद सेवा आय ८१ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ घाटामा पुगेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
शिक्षा, स्वास्थ्य तथा पर्यटनका नाममा नेपाली नागरिकले विदेशमा खर्च गर्ने दर उच्च बन्दै गइरहेको देखिन्छ। यसले वैदेशिक मुद्रा सञ्चिति (foreign reserves) मा दबाब सिर्जना गर्ने मात्र होइन, दीर्घकालीन रूपमा नेपालको सेवा क्षेत्रीय व्यापार सन्तुलनलाई गम्भीर असर पार्न सक्छ।
नेपाल सरकार र नियामक निकायहरूले विदेशी शिक्षाका लागि वैकल्पिक व्यवस्था तथा आन्तरिक शिक्षा प्रणालीको स्तरोन्नति नगरेसम्म यो प्रवृत्तिमा तत्काल नियन्त्रण सम्भव देखिँदैन।
यसबाहेक, पर्यटन क्षेत्रको प्रवर्द्धन, सेवाको गुणस्तर अभिवृद्धि र विदेश जाने नेपालीको आकर्षणलाई नेपालमै रोक्न सक्ने रणनीति आवश्यक देखिन्छ।
