-डिएन घिसिङ 

            अष्ट्रेलिया राजनीतिक रूपमा स्थिर,समृद्ध र शान्त राष्ट्र हो।अष्ट्रेलिया ओशिनियामा क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो देश पनि हो। १९०१ मा गठन भएसँगै अस्ट्रेलियाको स्वशासित उपनिवेशहरू राष्ट्र मन्डल अर्थात महादेशको रुपमा स्थापित भएको हो। अष्ट्रेलिया ६ राज्य र दुई स्वशासित क्षेत्रहरूको संघ हो। यहाँ लोकतान्त्रिक रूपमा निर्वाचित सरकारका संघीय, प्रदेश र स्थानीय गरि तीन तह छन् ।  

बेलायती र अमेरिकी शासन प्रणालीहरूले अष्ट्रेलियाको सरकारी प्रणालीमा पर्याप्त प्रभाव पारेको छ। वास्तवमा अष्ट्रेलियाको संसदलाई अमेरिकी 'वाशिंगटन' मोडेल र बेलायती वेस्टमिन्स्टर मोडेलको संयोजन भएकाले  'वाश-मिनिस्टर' मोडेल भनिन्छ। 

         १९०१ भन्दा पहिले अष्ट्रेलिया महाद्वीपमा ६ आंशिक स्वशासित उपनिवेशहरू थिए जुन ब्रिटिश संसदीय प्रणालीमा मोडेल थिए। १८९० मा अष्ट्रेलियाली संघ मोडेल विकास गर्दा ब्रिटिश संसदीय मोडेल धेरै प्रभावशाली थियो। यो प्रभाव अस्ट्रेलियाको संसदको उपस्थिति र कार्यका धेरै पक्षहरूमा देख्न सकिन्छ। 

       जिम्मेवार सरकारको विचार - जनताद्वारा निर्वाचित र संसदप्रति जवाफदेही प्रणालीमा एक महत्त्वपूर्ण ब्रिटिश योगदान रहेको छ। साथै,अष्ट्रेलियाको संसद, कार्यपालिका र न्यायपालिका बीच शक्ति पृथकीकरणको संस्करण ब्रिटिश मोडेलमा धेरै अनुसरण गरिएको छ। 

        अमेरिकी प्रणालीको प्रभाव अस्ट्रेलियाली संघको समग्र मोडेलमा देख्न सकिन्छ, विशेष गरी स्वतन्त्र रूपमा शासित राज्यहरूले केन्द्रीय संघीय सरकारको संरचना अन्तर्गत मिलेर काम गरिरहेका छन्। साथै, अष्ट्रेलियाली सिनेटको प्रतिनिधि संरचनाले सिनेटको अमेरिकी मोडेलमा धेरै आकर्षित गर्दछ।
                     
अष्ट्रेलियाको स्वतन्त्रताको मानक विवरण भनेको मौलिक  प्रादेशिक अवस्था हो।जुन क्विन्सल्याण्ड, न्यू साउथ वेल्स, भिक्टोरिया, तस्मानिया, वेस्टर्न अष्ट्रेलिया र दक्षिण अष्ट्रेलियालाई राष्ट्रमण्डल गठन गर्न विशेष भुमिका रहेको छ। अष्ट्रेलियाको संविधानलाई प्रदेशले अनुमोदन गरेको छ।
        
अष्ट्रेलिया कमनवेल्थ छ राज्य र दुई स्वशासित क्षेत्रहरूको महासंघ मानिएको छ। जहाँ राष्ट्रिय सरकारको रुपमा अष्ट्रेलियाली सरकार छ । जसलाई संघीय सरकार वा राष्ट्रमंडल सरकार पनि भनिन्छ। संविधानले सङ्घीय सरकारलाई केही अधिकार दिएको छ। केही अधिकार प्रदेश र प्रदेशहरूसँग बाँडफाँड गरिएको छ भने अन्य शक्तिहरू प्रदेश र प्रदेशहरूसँग रहनेछन्।यसरी राज्य र क्षेत्रहरूको स्वायत्तताको महत्त्वपूर्ण हिस्सा ओगटेको छ।अष्ट्रेलिया सरकारमा राज्यका  धेरै निर्णयहरूलाई प्रभाव पार्ने कानूनी शक्ति छैन।
   
अष्ट्रेलिया राज्यहरूको संघ पनि हो। अष्ट्रेलियाको राजनीतिक प्रणालीमा अनुकुलता अनुसारको व्याख्या एवम् शासन संचालित छ। प्रजातन्त्र, राजतन्त्र र गणतन्त्रका केही उदाहरण परिस्कृत गर्दै व्यवस्था  लागू गरिएको छ। त्यसकारण पनि अष्ट्रेलियालाई मिश्रित शासन प्रणाली भएको मुलुकका रूपमा लिईन्छ । जहाँ  प्रतिनिधि मुलक लोकतन्त्र र संवैधानिक राजतन्त्रत्माक व्यवस्था  विद्यमान रहेको छ।
   
संविधानले अष्ट्रेलियाको संसदको संरचना स्थापित गर्दछ, संसदले कसरी काम गर्छ र यसमा के-कस्ता शक्तिहरू छन् भनेर वर्णन गर्दछ। यसले संघीय र राज्य संसदहरूले कसरी शक्ति बाँड्छ, र कार्यकारी सरकार र अष्ट्रेलियाको उच्च अदालतको भूमिकालाई पनि रूपरेखा दिन्छ।
          
अष्ट्रेलियाली सरकार वाक ,विचार, धर्म, संघ र आन्दोलनको स्वतन्त्रता सहित परम्परागत अधिकार र स्वतन्त्रताहरूको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्न प्रतिबद्ध रहेको छ। साथै अष्ट्रेलिया कानूनको शासनमा स्थापित छ र प्रत्येक व्यक्तिको अधिकार र स्वतन्त्रताको सम्मान गर्ने बलियो परम्परा छ। 

अष्ट्रेलियामा संघीय ,राज्य र स्थानीय सरकार छ ।  अष्ट्रेलियाको संविधान र साझा कानूनको दायरा मार्फत मानव अधिकारहरूलाई मान्यता प्रदान गर्दै संरक्षण गरिएको छ।लोकतन्त्रको सुन्दर राज्य व्यवस्थाको व्यवहारिकता बोकेको राष्ट्रको रुपमा अस्ट्रेलियालाई लिन सकिन्छ।