प्रदिप न्यौपाने

महाकुम्भ मेला हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको लागि एक पवित्र अवसर हो, जसमा लाखौं भक्तजनहरू गंगा, यमुना र अदृश्य सरस्वती नदीको संगममा स्नान गरेर आत्मशुद्धि गर्छन्। धार्मिक आस्था, आध्यात्मिक उन्नति, र जीवनको नयाँ ऊर्जा संकलन गर्ने उद्देश्यले मैले पनि यस वर्षको महाकुम्भ मेलामा सहभागी हुने निर्णय गरें। नेपालमै बसेर पनि महाकुम्भ मेलाबारे धेरै सुनेको थिएँ, र यसलाई नजिकबाट अनुभव गर्ने मेरो चाहना अन्ततः पूरा भयो।

शनिबार साँझ ७ बजे, म र मेरा सहयात्रीहरू—पत्रकार डम्मर अधिकारी, पर्यटन व्यवसायी सुजन अधिकारी, जीवन खनाल, र सागर—दमौलीबाट प्रयागराजतर्फ प्रस्थान गर्यौं। यात्राको पहिलो गन्तव्य थियो भैरहवा, जहाँ पुग्न नारायणगढ-नवलपुर हुँदै दाउन्नेमा विश्राम लियौं।

नेपालका कच्ची सडक र धुलाम्मे बाटोले यात्रा केही कष्टकर बनायो। राती १२ बजे दाउन्नेमा खाना खाएपछि हाम्रो यात्रा भैरहवा पुगेर केही घण्टाको आरामका लागि रोकियो।

आइतबार बिहान, नेपाल सरकारका पूर्वमन्त्री एवं संविधानसभा सदस्य शंकर भण्डारी र सञ्जय गौतम पनि महाकुम्भ मेलामा सहभागी हुन भैरहवा विमानस्थलमा आइपुग्नुभयो। उहाँहरूसँग भेट्ने अवसर मिल्यो, र हामी सँगै महाकुम्भ यात्रामा निस्कियौं।

सुनौली नाका हुँदै भारत प्रवेश गर्दा केही समय लाग्यो, तर प्रक्रिया पूरा गरेपछि उत्तर प्रदेश राज्यतर्फ हाम्रो यात्रा सहज भयो। भारतीय भूगोल, फराकिला सडक, हरियाली खेतबारी, र स्थानीय परिकारहरूको स्वादले यात्रा झनै रोचक बनायो।

गोरखपुरमा छोटो विश्रामका क्रममा गोरखनाथ मन्दिर दर्शन गर्यौं। त्यसपछि हाम्रो यात्रा अयोध्या राम मन्दिरतर्फ अघि बढ्यो। अयोध्या पुग्दा केही गाडी व्यवस्थापन समस्या आए पनि राम मन्दिरको दर्शन गर्न पाउँदा अत्यन्तै मन प्रशन्न भयो।

महाकुम्भ स्थलतर्फ अघि बढ्दै गर्दा, हजारौं तीर्थयात्रीहरूको भीड, धार्मिक गीतहरू, संकीर्तन, र वातावरणमा फैलिएको आध्यात्मिक ऊर्जा महसुस गरियो। भीड व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण थियो, तर स्थानीय प्रशासनको तयारी प्रशंसनीय लाग्यो।

रातभरिको यात्रा पछि, बिहान ४ बजे त्रिवेणी संगम पुग्यौं, जहाँ गंगा, यमुना, र अदृश्य सरस्वती नदीको संगम थियो। स्नान गर्न लाखौं भक्तजनहरू जम्मा भएका थिए। हामीलाई विशेष सुरक्षाका साथ स्नानको अवसर प्रदान गरियो।

गंगाजलमा डुबुल्की मार्दा आत्मशुद्धिको अनुपम अनुभूति भयो। मनमा अपूर्व शान्ति, श्रद्धा, र आध्यात्मिक उर्जा संचार भयो। त्यहाँ विभिन्न धार्मिक प्रवचनहरू, भजन-कीर्तन, तथा आध्यात्मिक कार्यक्रमहरू संचालनमा थिए, जसले महाकुम्भ मेलाको महत्व झनै उजागर गरिरहेको थियो।

महाकुम्भ स्नानपछि हामी पुनः अयोध्या प्रस्थान गर्यौं। राम मन्दिरको दिव्यता, भव्यता, र आध्यात्मिक शान्तिले हामीलाई मोहित बनायो। करिब ५ घण्टाको अयोध्या भ्रमणपछि, हामी नेपाल फर्किने यात्रा सुरु गर्यौं।

तर, फर्कने क्रममा सवारी साधन बिग्रिनु र सडक जामका कारण केही कठिनाइ भोग्नुपर्‍यो। तैपनि, यात्राका अविस्मरणीय क्षणहरूले यी सबै कठिनाइलाई गौण बनायो।

महाकुम्भ मेला केवल धार्मिक उत्सव मात्र नभएर सांस्कृतिक, सामाजिक, आर्थिक, र पर्यावरणीय दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ। यस मेलाले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो धार्मिक जमघटका रूपमा पहिचान बनाएको छ, जसले आध्यात्मिकता, एकता, र मानवतावादको सन्देश फैलाउँछ।

नेपालकै धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न सकेमा देवघाट, वेदव्यास जन्मस्थल दमौली, र अन्य तीर्थस्थलहरूलाई महाकुम्भ मेलाजस्तै विश्वभर प्रसिद्ध बनाउन सकिन्छ। स्थानीय, प्रदेश, र संघीय सरकारले दीर्घकालीन योजना बनाएर धार्मिक पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गर्नु आवश्यक छ।

महाकुम्भ मेलामा सहभागी हुनु मेरो जीवनकै अविस्मरणीय क्षणहरू मध्ये एक रह्यो। धार्मिक आस्था, आध्यात्मिक उन्नति, सहनशीलता, र धैर्यताको पाठ सिक्ने अवसर मिल्यो। पूर्वमन्त्री शंकर भण्डारी, सांसद सञ्जय गौतम, पत्रकार डम्मर अधिकारी, र अन्य मित्रहरूसँगको सहयात्राले यो यात्रा झनै विशेष बनायो।

महाकुम्भ मेलामा सहभागी भएपछि जीवनलाई बुझ्ने नयाँ दृष्टिकोण प्राप्त भयो। यदि फेरि मौका मिल्ने हो भने, म निसन्देह अर्को महाकुम्भ मेलामा सहभागी हुनेछु।